Coördinator maatschappelijke zorg: ‘Als je 20 keer moet aanbellen om contact te krijgen, dan bel je 20 keer aan’

Marije werkt sinds 2017 bij GGD Noord- en Oost-Gelderland, in het team maatschappelijke zorg. Ze coördineert onder meer het bemoeizorgteam in de regio Noord-Veluwe en Zeewolde. Dit team helpt mensen over wie anderen zich ernstig zorgen maken, maar die zelf geen hulp vragen. “Het gaat om omkijken naar mensen en contact blijven zoeken. Ook als iemand de deur niet meteen opendoet.”

Een melding kan komen van een buur, huisarts, gemeente of woningcorporatie. Soms is er sprake van verward gedrag, overlast of vervuiling. Dat raakt ook de omgeving. Denk aan een buurman die midden in de nacht steeds op de muur klopt. In andere situaties dreigt iemand door een huurachterstand de woning kwijt te raken. Het bemoeizorgteam probeert dan eerst contact te krijgen en vertrouwen op te bouwen.

Eerst contact, dan pas hulp

Iedere week bespreekt het team de nieuwe meldingen. Maken mensen zich ernstige zorgen en vraagt de inwoner zelf geen hulp? Dan gaan 2 collega’s samen op pad. Ze proberen niet meteen het probleem op te lossen. Eerst willen ze de persoon leren kennen en begrijpen wat er speelt. “Vanuit die relatie kijken we welke eerste stap iemand kan zetten om verandering op gang te brengen.”

Geduld en creativiteit

Vertrouwen ontstaat niet vanzelf. De collega’s bellen aan, komen terug en laten een kaartje achter. Soms werkt een telefoontje of appje niet. Marije vertelt over een collega die na veel pogingen een handgeschreven briefje in de brievenbus deed. Daar kwam wel een reactie op. “Bemoeizorg is echt een vak apart. Je moet geduldig en creatief zijn. Ook is het belangrijk dat je iemand als gelijkwaardige benadert.”

Praktische hulp

Het team biedt ook praktische hulp. Bij een vervuilde woning helpen collega’s soms met opruimen. Of ze regelen een schoonmaakbedrijf. Bij schulden zoeken ze samen met de inwoner naar een haalbare oplossing. Daarna helpen ze de inwoner om passende hulp te krijgen. Denk aan begeleiding thuis, thuiszorg of hulp bij geldzaken. Zodra die hulp goed loopt, trekt bemoeizorg zich terug.

Een huisuitzetting voorkomen

Het team kan vooral bij grote huurachterstanden veel verschil maken. Regelmatig lukt het om een huisuitzetting te voorkomen. Dat is belangrijk, vertelt Marije. “Dakloosheid neemt toe en er zijn te weinig plekken om mensen goed op te vangen. Een huisuitzetting is heel ingrijpend. Daarom wil je er alles aan doen om iemand in de eigen woning te laten blijven.”

Onafhankelijke positie

GGD Noord- en Oost-Gelderland voert bemoeizorg uit voor de gemeenten in de regio Noord-Veluwe en voor Zeewolde. Volgens Marije is de onafhankelijke positie van de GGD een voordeel. De collega’s brengen kennis en ervaring van verschillende zorgorganisaties mee. Tegelijk is de GGD één regionaal aanspreekpunt. Het team ziet ook ontwikkelingen in de regio. Zo zijn er dit jaar vaker grote huurachterstanden. De GGD deelt deze signalen met de gemeenten.

Geen snelle oplossing

De hulp van bemoeizorg is vrijwillig. Wil iemand niet meewerken? Dan zijn de mogelijkheden beperkt. Soms spelen er problemen in een gezin of sluit de beschikbare zorg niet goed aan. Bij ernstige psychische problemen of een verslaving onderzoekt het team of verplichte zorg nodig is. Het uitgangspunt blijft hetzelfde: kijken wat er nog wél mogelijk is.

De mens achter het gedrag

Marije wil dat organisaties vaker kijken naar de mens achter het gedrag. Regels, brieven en procedures kunnen extra spanning geven. Zeker bij mensen die hun situatie al moeilijk overzien. “Niet iedereen die vastloopt, heeft meteen een medisch probleem. Soms heeft iemand door een scheiding of een andere ingrijpende gebeurtenis tijdelijk geen overzicht meer. Kijk naar wat iemand nodig heeft en benader diegene flexibel.” Daarbij blijft vooropstaan dat mensen hun eigen leven willen én mogen leiden en vaak zelf bepalen wanneer hun situatie goed genoeg is.

Niet uit het oog verliezen

Sommige inwoners blijven jarenlang in beeld. Dat gebeurt als de reguliere hulpverlening niet goed aansluit. Juist dan kan trouw contact veel betekenen. Een jongere liet na enkele jaren weten dat het goed ging. Er was sprake van passend werk en een prettig leven. Volgens de jongere had de blijvende betrokkenheid van een collega daarin een belangrijke rol gespeeld. Waar nodig zocht de collega opnieuw contact en bleef betrokken. “Ik word elke dag blij van hun inzet. Ze blijven zoeken naar een manier om contact te maken en laten zich niet wegsturen bij de deur. Ze geven niet op.”

Werken bij Maatschappelijke Zorg

Marije hoopt dat de reguliere hulpverlening beter gaat aansluiten bij mensen die zelf geen hulp vragen. Dan is intensieve bemoeizorg alleen nog nodig voor een kleine groep. Wie bij maatschappelijke zorg wil werken, heeft geduld nodig. Je moet naast iemand kunnen staan, creatief durven handelen en blijven zoeken naar wat wel werkt. “Misschien is het een utopie dat iedereen passende hulp krijgt. Maar het begint ermee dat we naar mensen blijven omkijken.”