Waardenkompas voor zorgvuldige inzet van rioolwateronderzoek
Eén van de belangrijke taken van team infectieziektebestrijding is zicht houden op het verloop van infectieziekten. Daarvoor maken we als GGD onder meer gebruik van epidemiologische data van het RIVM. Het lukt niet altijd om aan de hand van deze data duidelijk inzicht te krijgen, bijvoorbeeld als inwoners zich niet laten testen of niet naar de huisarts gaan. Rioolwateronderzoek kan dan waardevolle informatie geven over de verspreiding van infectieziekten. Tegelijk kan het vragen oproepen over bijvoorbeeld privacy, herleidbaarheid en mogelijke stigmatisering van buurten of groepen. Om professionals te helpen bij een goede afweging, ontwikkelde onze GGD een waardenkompas.
Afweging maken
Juist bij inzet op lokaal niveau is het belangrijk om goed stil te staan bij de maatschappelijke en ethische kanten van rioolwateronderzoek. Een combinatie van methoden (literatuuronderzoek, een moreel beraad, workshops en een interactieve oefening) leidde tot een waardenkompas waarin de belangrijkste afwegingen terugkomen. Denk aan gezondheidsbescherming: draagt het onderzoek bij aan een duidelijk gezondheidsdoel? Maar ook aan de noodzaak: is deze methode echt nodig, of zijn er minder ingrijpende alternatieven? Ook spelen vragen rond kosten, vertrouwen en het voorkomen van stigmatisering een belangrijke rol.
Met dit waardenkompas wil onze GGD bijdragen aan een zorgvuldige en transparante inzet van rioolwateronderzoek. Lees meer over het onderzoek en bekijk het waardenkompas.
Meer weten? Stuur een e-mail naar Julia Hiddink, adviseur doorontwikkeling infectieziektebestrijding.
Gezondheidsbescherming?
Zorg dat het onderzoek bijdraagt aan een duidelijk volksgezondheidsdoel,
zoals het voorkomen van ziekteverspreiding of het beschermen van kwetsbare groepen.
Handelingsperspectief?
Formuleer de aanknopingspunten voor gerichte acties zoals informeren, testen of vaccineren.
Noodzakelijkheid?
Zet rioolwateronderzoek in als de ernst van de situatie het rechtvaardigt en minder ingrijpende maatregelen ontoereikend zijn.
Kosten en middelen?
Zorg voor een goede balans tussen de inzet van mensen, middelen en technologie en de verwachte gezondheidswinst.
Samenwerking?
Breng relevante stakeholders zoals gemeente, gemeenschap en ketenpartners in kaart en werk waar mogelijk samen.
Privacy?
Waarborg anonimiteit; voorkom zoveel mogelijk dat riooldata te herleiden zijn tot individuen.
Stigmatisering?
Minimaliseer de kans dat uitkomsten leiden tot negatieve beeldvorming van wijken of bevolkingsgroepen.
Vertrouwen?
Bouw aan vertrouwen door transparant te zijn over doel, inzet en gebruik van data en zorgvuldig te handelen.