2 trainingen, afgestemd op wat iemand nodig heeft

Niet iedereen heeft dezelfde hulpvraag. Daarom zijn er in onze regio 2 verschillende trainingen. 

In Balans richt zich op het verbeteren van balans, conditie en zelfvertrouwen. Dit is een wat actievere training gebaseerd op Tai Chi. Deze training is vooral geschikt voor mensen die nog redelijk ter been zijn, maar zich wat onzeker voelen tijdens het lopen, moeite hebben met hun evenwicht of meer stabiliteit willen ervaren. In de training is ook aandacht voor thema's als gezondheid, schoeisel, voeding en veiligheid.

Otago focust vooral op het verbeteren van spierkracht, balans en zelfvertrouwen. Deze rustige training is met name bedoeld voor mensen die al wat minder ter been zijn of misschien met steun (stok/rollator) bewegen, maar graag hun mobiliteit willen verbeteren.

Om te bepalen welke training het beste past, start deelname altijd met een persoonlijk intakegesprek. Daarbij wordt gekeken naar iemands wensen, mobiliteit en doelen. Vervolgens wordt samen besloten welke training het meest geschikt is.

Deelnemers merken verschil

De trainingen zijn niet alleen gericht op het voorkomen van vallen, maar ook op het vergroten van het vertrouwen in bewegen.

Simon Pols, deelnemer Otago: "Ik merk dat ik wat meer zelfvertrouwen krijg en steviger op mijn benen sta. En het is een leuke en gezellige groep." Cornelia Satter, deelnemer In Balans-training: "Ik ben de training gaan volgen omdat ik het gevoel had dat ik snel uit balans raakte. Door deze training leer ik mijn balans te hervinden. Ik weet nu dat ik anders moet kijken en opletten hoe merkt dat de training heeft geholpen om bewuster te bewegen." Juist dat herwonnen vertrouwen kan ervoor zorgen dat mensen weer vaker naar buiten gaan, blijven wandelen of andere activiteiten oppakken.

Beweging na de valpreventietraining

Gedurende en na afloop van de training worden deelnemers gestimuleerd om actief te blijven bewegen, zodat de opgebouwde kracht en balans behouden blijven. Dat kan bijvoorbeeld bij een sportvereniging, wandelgroep, beweeggroep of sportschool. Wanneer iemand niet goed weet wat passend is, kan ondersteuning worden geboden, bijvoorbeeld door een beweegmakelaar.

Je hoeft het niet alleen te doen

Veel mensen denken dat onzekerheid bij het lopen of een verminderde balans nu eenmaal hoort bij het ouder worden. Toch is er vaak meer mogelijk. Ben je 65 jaar of ouder en wil je werken aan kracht, balans en zelfvertrouwen? Of maak jij je zorgen om een ouder, partner of andere naaste? Neem voor meer informatie contact op met de huisarts, fysiotherapeut of beweegmakelaar en bekijk samen welke training het beste aansluit.

Video

Bekijk onderstaande video en ontdek hoe de trainingen In Balans en Otago kunnen helpen om langer veilig en zelfstandig in beweging te blijven.

De video voldoet niet volledig aan de digitale toegankelijkheidseisen. De volgende informatie dient als aanvullend tekstalternatief.

Aan het woord:

• Patricia Valkering, coördinator valpreventietraining
• Cornelia Satter, deelnemer In Balans
• Simon Pols, deelnemer Otago

Belangrijkste eigenschappen per training.

In Balans-training

• Verbeterde balans, conditie en zelfvertrouwen
• Gebaseerd op Tai Chi
• Voorlichting: gezondheid, schoeisel, voeding, veiligheid
• Actief tempo
• Bewegingen in de ruimte zonder steun
  Voor wie minimaal 15 minuten buiten kan lopen
  
  

Otago-training

• Verbeteren spierkracht, balans en zelfvertrouwen
• Rustig tempo
• Bewegen vanuit 1 plek/stoel met steun
• Voor wie maximaal 15 minuten buiten kan lopen

Voor professionals

Wil je ouderen informeren over valpreventie? Gebruik dan onze nieuwe video's over de trainingen In Balans en Otago. Voor extra herkenbaarheid is voor iedere deelnemende gemeente een eigen versie gemaakt met lokale beelden. Wil je deze beelden ontvangen? Neem contact op via k.koopmans@ggdnog.nl.

Actueel 

24 september - Er zijn 44 meldingen van besmettingen met het westnijlvirus bij mensen in Nederland sinds augustus 2026. Afgelopen week zijn er 16 nieuwe besmettingen gemeld bij het RIVM. De patiënten kregen het westnijlvirus na een beet van een besmette mug in de provincies Utrecht, Noord-Brabant, Noord-Holland, Zuid-Holland, Overijssel en Gelderland. In totaal zijn er dit jaar 5 patiënten overleden waarvan bekend is dat ze besmet waren.

Wat is het westnijlvirus? 

Het westnijlvirus komt voor bij vogels. Muggen kunnen het virus krijgen als zij een besmette vogel steken. Daarna kunnen zij het virus doorgeven aan onder andere vogels, paarden en mensen. Mensen raken besmet door de steek van een besmette mug. Mensen en paarden kunnen ziek worden van het virus, maar geven het niet door aan anderen. 

Welke klachten kun je krijgen? 

De meeste mensen die besmet raken met het westnijlvirus krijgen geen klachten. 
Sommige mensen krijgen westnijlkoorts. Dit veroorzaakt meestal milde, griepachtige klachten, zoals: 

• koorts; 
• hoofdpijn;
• spierpijn. 

Een klein deel van de besmette mensen krijgt ernstige klachten aan het zenuwstelsel. Vooral mensen van 50 jaar en ouder en mensen met een verminderde weerstand hebben een grotere kans om ernstig ziek te worden. Meer informatie over klachten vind je op de website van het RIVM. 

Kan ik het virus van iemand anders krijgen? 

Het westnijlvirus wordt niet van mens op mens overgedragen. Mensen raken alleen besmet door een mug die het virus bij zich draagt. 

Moet ik me zorgen maken? 

De kans dat je in Nederland besmet raakt met het westnijlvirus is nog steeds heel klein. Dat er recent positief is getest, laat wel zien dat er in Nederland muggen actief zijn die het virus kunnen overbrengen. 

Wat kun je zelf doen? 

Muggen zijn vooral actief in de schemering. Je kunt de kans op een muggensteek verkleinen door: 

• kleding te dragen die je huid bedekt, zoals een lange broek en lange mouwen; 
• horren voor ramen en deuren te plaatsen; 
• een muggenwerend middel te gebruiken op onbedekte huid;
• onder een klamboe te slapen. 

Meer tips om muggenbeten te voorkomen vind je op de website van het RIVM.  

Meer informatie 

Lees het laatste nieuws met recente cijfers over de verspreiding in Nederland of lees meer over het westnijlvirus op de website van het RIVM.  

Heb je vragen? 

Heb je vragen over het westnijlvirus? Neem dan contact op met de afdeling infectieziektebestrijding van GGD Noord- en Oost-Gelderland via 088 443 3355. 
 

Hoe verloopt de Gezondheidsmonitor Jeugd?

Het onderzoek vindt plaats van begin oktober tot half november 2026. Tijdens een lesuur op school vullen leerlingen uit de klassen 2 en 4 van het vmbo, havo en vwo een online vragenlijst in. Een docent begeleidt de afname van het onderzoek. De vragenlijst bevat verschillende onderwerpen, zoals gezondheid, welzijn, leefstijl, vrije tijd en school. Leerlingen die meer willen weten over hun gezondheid of vragen hebben, krijgen aan het einde van de vragenlijst een verwijzing naar websites met goede en betrouwbare informatie.  

In dezelfde periode voert GGD Noord- en Oost-Gelderland de Gezondheidsmonitor Jeugd ook uit bij alle leerjaren van het praktijkonderwijs en op 2 scholen in het voortgezet speciaal onderwijs. Ook deze leerlingen vullen tijdens een lesuur op school een vragenlijst in onder begeleiding van een docent. De vragenlijst is een verkorte en versimpelde versie van de vragenlijst op vmbo, havo en vwo. 

Is privacy bij deelname beschermd?

Ja. Leerlingen vullen de vragenlijst in via een algemene link voor de hele school. Deze link is uniek voor elke school, zodat we weten op welke school de vragenlijst is ingevuld. We vragen niet naar naam of adres. We vragen wél naar de vier cijfers van de postcode, omdat we de gegevens op gemeenteniveau wil analyseren.  
 
Bij dit onderzoek houden wij ons aan de AVG wet- en regelgeving. We nemen maatregelen om de gegevens goed te beschermen. Zo voorkomen we dat gegevens kwijtraken of verkeerd worden gebruikt. Leerlingen vullen de vragenlijst bijvoorbeeld in via een beveiligde website. Lees voor meer informatie de privacyverklaring op www.ggdnog.nl/privacy. 

Alle GGD'en doen mee

Alle GGD’en in Nederland voeren de Gezondheidsmonitor Jeugd 2026 op gelijke wijze en in dezelfde periode uit op vmbo, havo en vwo. De resultaten van dit vragenlijstonderzoek zijn halverwege 2027 beschikbaar en geven een overzicht van de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van jongeren.  
 
Omdat alle GGD’en meedoen, zijn er in 2027 resultaten op landelijk, regionaal en gemeenteniveau. Hierdoor kunnen we de resultaten met elkaar vergelijken. .  
 
Het Rijk en gemeenten gebruiken de resultaten om landelijk en lokaal gezondheidsbeleid te ontwikkelen. Zo werken we samen met scholen en gemeenten aan het verbeteren van de gezondheid van jongeren en het voorkomen van gezondheidsproblemen.   
 
De GGD voert de Gezondheidsmonitor Jeugd normaliter één keer in de vier jaar uit. De laatste keer was in 2023. De uitvoering van de Gezondheidsmonitor Jeugd is dit keer 1 jaar vervroegd omdat deze samenvalt met andere onderzoeken.  Meer informatie over de Gezondheidsmonitors vind je op www.rivm.nl/gezondheidsmonitors.  

Vragen?

Heb je vragen over de Gezondheidsmonitor Jeugd 2026? Mail naar team onderzoek (onderzoek@ggdnog.nl) of kijk bij de veelgestelde vragen.

Open gesprekken op de markt

Van Vorden tot Hattem en van Winterswijk tot Zutphen gingen medewerkers van de GGD in gesprek met marktbezoekers. “Hoewel het onderwerp gevoelig blijft, merkten we dat veel mensen wilden praten”, vertelt Karin van Sleeuwen van GGD Noord- en Oost-Gelderland. Zij werkt samen met Irene Linders-Wouters en Martine Peppelenbos aan Samen Minder Suïcide, waarin GGD, gemeenten en ketenpartners zich inzetten voor suïcidepreventie in de regio.

Verhalen die bijblijven

De markt bleek een laagdrempelige plek voor gesprekken over dit thema. Bezoekers deelden persoonlijke ervaringen, stelden vragen en lieten zien hoeveel veerkracht er is. “Sommigen hebben heel moeilijke periodes doorgemaakt en zijn daar toch weer bovenop gekomen. Dat biedt hoop en perspectief”, zegt Karin.

Ook kleine ontmoetingen bleven bij. Martine: “Tijdens het inpakken na afloop van de markt in Heerde stopte een automobiliste en riep: ‘Bedankt dat jullie hier zijn dames, jullie doen ontzettend goed werk.’ Dat was, ondanks de regen, een mooie afsluiter van de week.”

De kracht van luisteren

Niet alleen op de markten, maar ook tijdens andere activiteiten van de Wereld Suïcide Preventie Week stond ontmoeting centraal. Zo namen inwoners, professionals en vrijwilligers deel aan de Walk into the Light. "Samen in stilte en in het donker wandelen terwijl de zon opkomt heeft iets magisch", vertelt Martine.

De week bevestigde ook hoe belangrijk het is om er voor iemand te zijn. "Tijdens de gesprekken hoorde ik veel terug van wat tijdens het congres en de verdiepingssessie werd besproken. Het verdragen van stiltes, luisteren zonder direct oplossingen aan te dragen; juist dat biedt veiligheid en geeft regie aan iemand die worstelt”, zegt Karin. 

Wensenboom vol steun en hoop

Tijdens de week schreven inwoners boodschappen voor elkaar in de wensenboom. Met teksten als: ‘Je doet ertoe. Altijd', 'Laten we weer normaal vinden om te praten over hoe het echt met je gaat' en 'Misschien voel je je alleen, maar er zijn altijd mensen die je willen en kunnen helpen'. Deze boodschappen vatten precies samen waar de Wereld Suïcide Preventie Week en de campagne Praten kan levens redden voor staan: aandacht voor elkaar, openheid over mentale gezondheid en het besef dat een gesprek soms het verschil kan maken.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Ga je binnenkort naar een land waar rabiës voorkomt bij dieren? Dan is het verstandig om je vóór je reis te laten vaccineren. In het buitenland kun je beter geen geen honden, katten, apen of andere zoogdieren aanraken of voeren. Doe dit ook niet als de dieren gezond lijken.

Soms heb je na een beet extra antistoffen tegen rabiës nodig. Deze zijn niet overal beschikbaar. Dan moet je eerder terug naar Nederland voor behandeling. Als je vóór je reis bent gevaccineerd tegen rabiës, zijn deze extra antistoffen niet nodig.

Sommigen hoefden niet lang na te denken en deelden direct hun ervaringen. Anderen stonden juist even stil bij de vragen. Dat maakte duidelijk hoe persoonlijk dit onderwerp is. Even echt luisteren naar iemand of doorvragen als je je zorgen maakt, gebeurt niet altijd vanzelf. Toch kan het veel betekenen. Daarom delen we de interviews tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week, die vandaag start. Deze week vragen we extra aandacht voor suïcidepreventie en voor de rol die iedereen daarin kan spelen.

Spannend om de juiste woorden te vinden

Op de markt in Zutphen vroegen we inwoners onder meer: ‘Wanneer heb jij voor het laatst écht gevraagd hoe het met iemand ging?’ en ‘Durf jij te vragen: denk je wel eens aan zelfdoding?’ De antwoorden laten zien dat veel mensen het onderwerp belangrijk vinden, maar dat het ook spannend kan zijn om de juiste woorden te vinden. Dat is begrijpelijk. Je hoeft niet met een oplossing te komen. Vaak begint het met oprechte interesse en de bereidheid om te luisteren.

Praten over zelfdoding brengt iemand niet op ideeën. Integendeel: een gesprek kan eenzaamheid verminderen en ruimte geven om hulp te zoeken. Daarom is het belangrijk om zorgen niet voor jezelf te houden, maar het gesprek voorzichtig en open aan te gaan.

Hoe gaat het echt met je?

De straatinterviews die we deze maand delen, laten zien dat suïcidepreventie niet alleen een onderwerp is voor hulpverleners. Iedereen kan iets betekenen. Een familielid, vriend, buur, collega of iemand die je toevallig tegenkomt. Soms maakt één vraag al verschil. ‘Hoe gaat het echt met je?’ kan het begin zijn van een gesprek dat iemand nodig heeft.

Maak je je zorgen om jezelf of om iemand anders? Praat erover met iemand die je vertrouwt, neem contact op met je huisarts of bel gratis en anoniem met 113 Zelfmoordpreventie via 113. Chatten kan ook, 24 uur per dag, 7 dagen per week.

HPV (humaan papillomavirus) komt veel voor. Het virus kan bij vrouwen én mannen kanker veroorzaken. Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting 1.200 vrouwen en 400 mannen kanker door HPV. Het gaat om kanker in de mond- en keelholte, vagina, schaamlippen, penis, anus en baarmoederhals. Vaccinatie verkleint de kans op deze vormen van kanker later in het leven sterk.

Advies van de Gezondheidsraad

Kinderen krijgen rond hun 10e jaar een HPV-vaccinatie aangeboden via het Rijksvaccinatieprogramma. Vaccinatie tegen HPV werkt zeer goed tegen het voorkomen van HPV-infecties. Dat was ook de conclusie van de Gezondheidsraad.

De Gezondheidsraad adviseerde wel om over te stappen op een vaccin dat tegen meer typen HPV beschermt. In de meeste landen in Europa wordt ook Gardasil 9 gebruikt voor de HPV-vaccinatie.

Verschillen tussen de HPV-vaccins

Gardasil 9 beschermt tegen 7 typen HPV die kanker kunnen veroorzaken. Het vaccin beschermt ook tegen 2 typen HPV die genitale wratten kunnen veroorzaken.

Tot september 2026 wordt gevaccineerd met het vaccin Cervarix. Cervarix beschermt tegen infecties met de 2 typen HPV die de meeste gevallen van kanker veroorzaken. Het biedt ook gedeeltelijke bescherming tegen 3 andere typen HPV die regelmatig kanker veroorzaken.

Veiligheid

Beide vaccins zijn uitgebreid onderzocht en veilig bevonden. Ernstige of blijvende bijwerkingen zijn niet gevonden. Milde bijwerkingen, zoals een pijnlijke arm, spierpijn, hoofdpijn of lichte koorts, gaan meestal binnen enkele dagen vanzelf over.

Hoge bescherming

Beide vaccins werken heel goed. Heeft een kind al 2 prikken met Cervarix gehad? Dan is een extra prik met Gardasil 9 niet nodig. De bescherming tegen de belangrijkste typen HPV die kanker kunnen veroorzaken is dan al hoog.

Heeft een kind 1 prik met Cervarix gehad? Dan kan het de 2e prik met Gardasil 9 krijgen. Deze combinatie is veilig en biedt ook goede bescherming tegen kanker door HPV. In sommige landen wordt deze combinatie standaard gegeven.

Voor wie is de coronaprik?

De coronaprik is dit najaar beschikbaar voor:

• mensen van 70 jaar en ouder;
• mensen van 50 tot en met 69 jaar met een ziekte of aandoening waardoor zij meer risico lopen om ernstig ziek te worden door corona;
  volwassenen en kinderen uit een medische hoogrisicogroep;
• zorgmedewerkers die direct contact hebben met kwetsbare patiënten

Ook als je niet in deze groepen valt, kun je soms een coronaprik krijgen. Bijvoorbeeld als je een kwetsbaar gezinslid hebt of als je behandelend arts een coronaprik adviseert.

Een uitnodiging of zelf een afspraak maken

Mensen van 70 jaar en ouder ontvangen tussen 25 augustus en 15 oktober een uitnodigingsbrief van het RIVM. Mensen jonger dan 70 jaar ontvangen geen uitnodigingsbrief. Zij kunnen zelf een afspraak maken als de coronaprik voor hen wordt aanbevolen.

Twijfel je of de coronaprik voor jou wordt aanbevolen? Doe dan de coronaprik-check.

Een afspraak maken, wijzigen of annuleren kan tot en met 27 november via ggdafspraak.nl/corona of telefonisch via 0800 7070.

Er is geen vrije inloop. Een afspraak maken is verplicht.

Dat gesprek is hard nodig, want in Nederland overlijden meer dan 1.750 mensen per jaar door suïcide; dat zijn er gemiddeld 5 per dag. Toch vinden veel mensen het lastig om over zelfdoding te praten. Mensen met suïcidale gedachten kunnen zich bezwaard voelen om hun verhaal te delen, terwijl naasten vaak bang zijn om het verkeerde te zeggen. Juist daarom willen we het gesprek laagdrempelig maken en trekken we de regio in tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week.

Openheid tijdens gesprek

Martine Peppelenbos, onze projectleider suïcidepreventie, ziet dat er vaak meer openheid ontstaat zodra het onderwerp rechtstreeks wordt aangesneden: “We hebben het vaak over hét taboe rond zelfdoding. Door dat steeds zo te benoemen, houden we het misschien ook deels in stand. In de praktijk merken we dat mensen vaak juist bereid zijn om erover te praten. Of dat nu op straat is, op een markt of tijdens een evenement als de Zwarte Cross: als er ruimte is voor een zorgvuldig gesprek, ontstaat er openheid. En met die openheid ontstaat ook verbinding.”

Walk into the Light

In de Wereld Suïcide Preventie Week sluiten enkele collega's ook aan bij diverse Walk into the Light-wandelingen. Tijdens deze zonsopgangswandelingen wandelen deelnemers naar het licht toe, letterlijk en figuurlijk. Voor iedereen die zich geraakt voelt: mensen die zelf worstelen of hebben geworsteld met suïcidale gedachten, naasten, nabestaanden, hulpverleners en betrokkenen. Samen lopen, in gesprek of in stilte, creëert ruimte. Bekijk op Walkintothelight.nl waar en wanneer de wandelingen in jouw buurt zijn, zoals in Ruurlo, Doetinchem of Nunspeet.

Verdiepingssessie voor gatekeepers

Op donderdag is er een verdiepingssessie voor getrainde gatekeepers in Warnsveld. Gatekeepers zijn mensen die getraind zijn om het gesprek te voeren over gedachten aan zelfdoding. Deze sessie vindt plaats met medewerking van Bert van Luyn, expert op gebied van suïcidaliteit.

Meer informatie over de campagne Praten kan levens redden vind je op www.ggdnog.nl/pratenkanlevensredden.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Maak een afspraak voor de vaccinatie

In september en oktober komen we in elke gemeente in de regio 2 dagen langs om te vaccineren. Via onderstaande button kun je een afspraak maken bij jouw gemeente. 

Wat is meningokokkenziekte?

Meningokokkenziekte is een ernstige infectie die kan leiden tot hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging. De meningokokbacterie verspreidt zich via de lucht en kan zo in je keel of neus terechtkomen. Door hoesten, niezen en zoenen kun je besmet worden. Op plekken waar mensen dicht bij elkaar zitten, kun je elkaar dus gemakkelijk besmetten.

Door te vaccineren bescherm je jezelf én voorkom je dat je anderen besmet. Dankzij vaccinaties komt meningokokkenziekte veel minder vaak voor.

Goed beschermd met een vaccinatie

De prik werkt tegen een aantal meningokokbacteriën: A, C, W en Y. Door de vaccinatie ben je 10 jaar beschermd. Het vaccin dat je krijgt, wordt wereldwijd al veel jaren gebruikt. Daardoor weten we dat het veilig is.  Uit onderzoek blijkt dat je vanaf 14 jaar meer kans loopt om de meningokok in je keel of neus te hebben. Ook verspreiden jongeren van 14 tot 20 jaar de bacterie gemakkelijk. Daarom krijgen alle jongeren van 14 jaar de prik aangeboden.

Twijfels of vragen over de vaccinatie?

Online is veel informatie over vaccineren te vinden, maar helaas klopt niet alles wat je leest of hoort. Er is ook nepnieuws (desinformatie) waardoor je kan gaan twijfelen over vaccineren. 

Op onderstaande plekken vind je eerlijke en wetenschappelijk onderbouwde informatie:

• Veelgestelde vragen over vaccineren en twijfels op rijksvaccinatieprogramma.nl.
• Bel de Twijfeltelefoon via 088 7 555 777 (ook beschikbaar in het Engels, Turks en Arabisch).
• Bel de GGD via 088 443 3100 (werkdagen tussen 08.00 en 12.00 uur).
• Regio Noord-Veluwe: stel je vraag aan een jeugdverpleegkundige via het Kinddossier.
• Jongeren kunnen anoniem chatten met een professional via de chatfunctie op jouwggd.nl

Wie zijn extra kwetsbaar?

Ouderen vormen de grootste risicogroep, omdat hun lichaam minder makkelijk afkoelt en zij vaak minder snel dorst ervaren. Daarnaast zijn ook mensen met een chronische aandoening, zwangeren, alleenstaanden, dak- en thuislozen, mensen met overgewicht en jonge kinderen extra gevoelig voor de gevolgen van hitte. Het is daarom belangrijk om goed op jezelf én op anderen te letten. Houd actief contact en check regelmatig hoe het gaat. 

Het idee voor een leidraad ontstond eerder dit jaar tijdens een bijeenkomst voor uitvaartprofessionals, georganiseerd vanuit Samen Minder Suïcide. Binnen dit netwerk werken we samen met gemeenten in de regio aan het voorkomen van suïcide. Op ons hoofdkantoor gingen ruim 40 professionals met elkaar in gesprek.

Goede nazorg is ook preventie

Ook uitvaartbegeleider Daniëlle Arentsen was daarbij aanwezig. In haar werk is zij nauw betrokken bij nabestaanden die achterblijven met intens verdriet, schuldgevoel en vragen zonder antwoord. Zij ziet van dichtbij hoe belangrijk aandacht en nazorg zijn in de periode na een suïcide. Lees haar verhaal op onze site. 

Artikel Omroep Gelderland

Ook Omroep Gelderland besteedde onlangs aandacht aan het onderwerp. De redactie sprak met nabestaanden, uitvaartprofessionals en Martine Peppelenbos, projectleider Samen Minder Suïcide bij onze GGD, over de impact van een overlijden door suïcide en de rol van de uitvaartbegeleider. 

De nieuwe leidraad vind je nu op onze suïcidepreventie pagina of download 'm hieronder. De leidraad biedt uitvaartbegeleiders praktische handvatten voor het begeleiden van een uitvaart na een overlijden door suïcide.

Welke signalen kun je herkennen?

Niet iedereen die worstelt met suïcidale gedachten laat dat duidelijk merken. Soms zijn de signalen subtiel. Iemand trekt zich bijvoorbeeld steeds meer terug, lijkt somber of hopeloos, of heeft minder belangstelling voor hobby's en dagelijkse bezigheden. Soms zegt iemand dat niets meer zin heeft of lijkt diegene dingen te willen afronden of afsluiten. Een of meer van deze signalen betekenen niet automatisch dat iemand aan zelfdoding denkt. Ze kunnen wel een aanleiding zijn om eens te vragen hoe het écht gaat.

Start het gesprek

Veel mensen vinden het spannend om hun zorgen uit te spreken. Ze zijn bang iets verkeerds te zeggen of denken dat ze iemand op ideeën kunnen brengen door erover zelfdoding te beginnen. We weten dat dit juist niet zo is. Een open en oprechte vraag kan helpen om gevoelens bespreekbaar te maken en de drempel verlagen om hulp te zoeken. Een eenvoudige vraag is vaak al voldoende om het gesprek te openen: ‘Hoe gaat het écht met je?’ Blijven je zorgen bestaan of geven de signalen daar aanleiding toe? Durf dan ook expliciet te vragen: ‘Denk je weleens aan zelfdoding?’ of ‘Heb je gedachten om een einde aan je leven te maken?’ Zo’n directe vraag brengt iemand niet op ideeën, maar kan juist ruimte geven om er eerlijk over te praten. Luister zonder te oordelen en geef de ander ruimte om zijn of haar verhaal te vertellen. 

Zorg ook voor jezelf

Als je je zorgen maakt om iemand, kan dat veel impact op je hebben. Blijf niet alleen met die zorgen rondlopen. Ga het gesprek aan, maar zoek ook steun voor jezelf. Bespreek je zorgen met iemand die je vertrouwt of vraag advies aan een professional.

Praten kan levens redden

Met de campagne Praten kan levens redden vragen we als GGD met de gemeenten uit onze regio aandacht voor het herkennen van signalen en het belang van een open gesprek. Iedereen kan iets betekenen voor een ander. Meer informatie, tips en praktische handvatten vind je op www.ggdnog.nl/pratenkanlevensredden. 

De gesprekken beginnen vaak wat lacherig. Een groepje vrienden wijst naar elkaar. “Hem moet je hebben, die praat nooit.” Soms begint het met een stoere opmerking, passend bij de festivalsfeer: “Los het op met een krat bier.” Maar na een serieuze tegenvraag of een opmerking van iemand uit de vriendengroep verandert de toon. Iemand vertelt over een suïcidepoging van een collega, de ander is een familielid verloren. De groep valt stil. Luistert. En stelt dan vragen.   

‘Stoere mannen’

Met een fysieke klacht weten de meeste mensen de huisarts wel te vinden. Bij mentale klachten ligt dat vaak anders, zien Anne Marie Maalderink-Busch, praktijkondersteuner-GGZ en Lilian Grupping, kaderhuisarts GGZ bij Huisartsenorganisatie Oost-Gelderland. Grupping: “Mentale klachten, daar wordt niet zo makkelijk over gesproken. Zeker niet bij, zeg maar, de ‘stoere mannen’.” Waar kom je die groep in onze regio in grote aantallen tegen? Op de Zwarte Cross. Ze lacht: “Als zij niet naar de huisarts komen, dan moeten wij maar naar hen toe gaan.” Met dat idee besloten ze de organisator van de Zwarte Cross, de Feestfabriek, te benaderen.

Ze bleken niet de enige met die wens. Onze GGD staat al jaren met de ‘Veilig Feesten’-stands op de Zwarte Cross. Vanuit Samen Minder Suïcide zocht GGD NOG-projectleider Martine Peppelenbos naar een manier om ook suïcidepreventie een plek te geven op het festival. Waarom juist daar? Peppelenbos verklaart: “Mensen die werkzaam zijn in de agrarische sector hebben relatief een van de hoogste risico’s op zelfdoding. Onze regio bevat veel plattelandsgebied, de agrarische sector is voor ons dus een belangrijke risicogroep. Op de Zwarte Cross zien we veel mensen uit deze doelgroep.” Toen Grupping en Peppelenbos elkaar troffen bij een bijeenkomst van Samen Minder Suïcide, bleek dat ze aan hetzelfde dachten. De huisartsen en praktijkondersteuners-ggz wilden het terrein op, wij hadden met Veilig Feesten al een vertrouwde plek. Dus trokken ze samen op.

Juiste toon

Niemand komt naar de Zwarte Cross met het voornemen om eens rustig over psychische klachten te praten. Daarom moest de vorm aansluiten bij de festivalsfeer. Er waren polsbandjes, zonnebrillen, bordjes met Achterhoekse kreten, een wensboom en een rad waarmee bezoekers konden aangeven hoe ze zich voelden. En natuurlijk die fysieke drempel. Grupping: “Die legden we neer en mensen vroegen nieuwsgierig waar het voor was. Dan konden we uitleggen dat de drempel staat voor de stap om over mentale problemen te praten. Of we stelden de vraag: hoe hoog is jouw drempel om hulp te zoeken?” Ook dragqueen Mary Miracle sloot aan. Zij sprong met bezoekers over de drempel en hielp zo de boodschap zichtbaar te maken dat praten over mentale klachten belangrijk is ongeacht wie of wat je bent. Dat praten helpt.

Het was ook belangrijk de juiste toon te pakken. Luchtig starten, maar ook op het juiste moment een tegenvraag stellen of meebewegen als de toon serieus wordt. “Je kan ook de plank misslaan”, zegt Peppelenbos. Juist daarom stonden er mensen die gewend zijn om met mentale gezondheid om te gaan. Zij konden aansluiten bij de festivaltaal, maar ook inschatten als er iets anders nodig was. Zo ontstonden open gesprekken op een plek waar je dat misschien niet verwacht. Bezoekers vertelden over hun ervaringen, over zorgen om vrienden of verlies door suïcide in hun omgeving. Anderen kwamen later nog eens terug om te zeggen hoe belangrijk ze het vinden dat dit onderwerp op het festival besproken werd. “Daar zit de winst volgens mij alleen al”, zegt Peppelenbos.

Dinsdagdip

De festivalgangers werden ook gewaarschuwd voor de beruchte dinsdagdip. Na een feestelijk weekend vol muziek, drank, vrienden en slaaptekort houdt bijna elke festivalganger nog wel rekening met een brakke maandag, maar juist de dag erna kan dan zwaar vallen. “Dat is de dag waarop het gewone leven zich meldt. Je moet weer een jaar wachten, je ziet je vrienden niet meer, de bankrekening is leeg en je baan is misschien toch niet zo leuk als je dacht”, legt Grupping uit. Die mogelijke dinsdagdip gaven de vrijwilligers daarom bewust mee. Niet om de pret te bederven, wel om te zeggen: kijk ook dan nog even naar elkaar om, zoek elkaar nog even op.

Eerste stap

Ze gingen het festivalterrein op met enthousiaste vrijwilligers, allemaal professionele hulpverleners uit de huisartsenzorg. Op het festival zelf ging het echter niet om hulpverlenen, daarvoor was er zo nodig onder meer het Rode Kruis. Het doel was juist om er eerder bij te zijn. Een gesprek openen voordat klachten ernstig worden. “Suïcidepreventie begint niet bij 113”, zegt Grupping. “We willen veel vroeger in de keten zitten.” Het liefst begint dat in de eigen omgeving, bij vrienden, thuis of op het werk. En als praten daar niet lukt, of als er meer nodig is, dan is de huisarts of praktijkondersteuner een logische eerste stap. Thuisarts.nl biedt ook laagdrempelig betrouwbare informatie.

Zaadje planten

“Het zaadje is behoorlijk geplant”, zegt Peppelenbos. “Dat moeten we warm houden.” Wat Grupping en haar betreft krijgen mentale gezondheid en suïcidepreventie een vaste plek op de Zwarte Cross. Ze willen volgend jaar nog beter zichtbaar aanwezig zijn. Want wat deze editie wel is gebleken; juist in het feestgedruis ontstaan gesprekken die anders misschien niet worden gevoerd.

Hulp nodig?

Heb je mentale klachten of maak je je zorgen om iemand anders? Neem contact op met je huisarts of kijk op thuisarts.nl/psychische-klachten. Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Afspraak huisarts of praktijkondersteuner

Benieuwd hoe een gesprek bij de huisarts of praktijkondersteuner verloopt? Bekijk de video:

"In disse tente doat wi'j het pas as oke zegd is", staat erop. Vertaald: in deze tent hebben we seks met consent. Een knipoog, maar met een serieuze boodschap erachter. Sense is het centrum voor seksuele gezondheid van de GGD, waar je anoniem terecht kunt met vragen over soa, zwangerschap, anticonceptie en seksualiteit.

Ontbijt met een boodschap

"De vrijdagochtend is van oudsher het moment dat we de camping van de Zwarte Cross opgaan om het gesprek te voeren over seksualiteit", vertelt Anne Nales, coördinator van de Sense-actie bij GGD Noord- en Oost-Gelderland. "Met quizvragen, stickers en spelvormen maken we het makkelijker om te praten over grenzen, toestemming en condoomgebruik. Jongeren zijn dan net wakker en nodigen ons soms uit om bij ze aan te schuiven tijdens het ontbijt. Ze vinden het vaak gezellig en interessant om hier over te praten."

Wat opvalt, is hoe makkelijk het gesprek op gang komt zodra het ijs gebroken is. "Ook voor ons als medewerkers is het elk jaar weer verrassend hoe open jongeren zijn over deze zaken", zegt Anne. "We horen hele mooie positieve dingen, maar soms ook negatieve ervaringen. Hier kunnen we dan meteen op reageren en deze mensen doorverwijzen naar sense.info of het Centrum Seksueel Geweld."

Veel vragen over morningafterpil

Dit jaar viel één onderwerp op: de morningafterpil. "Dit jaar waren er opvallend veel vragen over de morningafterpil. Natuurlijk grijpen we deze gelegenheden aan om goed door te vragen en wijzen we ze ook op ons SOA-spreekuur. Want van onbeschermde seks kunnen kinderen komen, maar ook soa's."

Precies dat is waarom Sense op festivals als de Zwarte Cross staat: niet met opgeheven vinger, maar met een laagdrempelig gesprek op het moment en de plek waar het onderwerp toch al leeft. Reacties als ‘Hé, wat heb jij leuk werk!’ en ‘Wat goed dat jullie dit doen!’ onderstrepen dat de aanpak aanslaat. Een enkeling greep de gelegenheid zelfs aan om te vragen: ‘Kan ik hier een soa-test doen?’

In cijfers

• 200 jongeren gesproken
• 100 stickers uitgedeeld
• 300 condooms uitgedeeld

Tot volgend jaar, als de tenten weer staan en het gesprek opnieuw begint.

Met een draai aan het rad, quizvragen, uitdelen van megapopulaire gadgets en de condoomdemonstratie bleek het helemaal niet zo moeilijk om onderwerpen bespreekbaar te maken waar soms nog een taboe op rust.  De Zwarte Cross-bezoekers deelden hun ervaringen, stelden zich kwetsbaar op en stelden directe vragen over thema’s als suïcide en consent.  

Bedankt

Dank aan alle collega’s, vrijwilligers en partners die het mogelijk maakten om 4 dagen lang in gesprek te gaan met de Zwarte Cross-bezoekers! Mede dankzij de collega’s van GGD IJsselland, GGD Twente, GGD Gelderland-Midden, Unity (IrisZorg Preventie), HuisartsenOrganisatie Oost-Gelderland (HOOG) en natuurlijk de organisatie van de Zwarte Cross kijken we terug op een heerlijke editie. 

Terugblik

Benieuwd naar de sfeer en de gesprekken? Bekijk hieronder onze terugblikvideo. Of zie de festivalinterviews over: condoomgebruik, versieren en anticonceptieadvies door influencers. 

Tot volgend jaar! 

In de video's vertellen trainers en deelnemers over hun ervaringen. Ook wordt stap voor stap uitgelegd hoe een traject verloopt en wat de verschillen zijn tussen beide cursussen. Voor extra herkenbaarheid is voor iedere deelnemende gemeente een eigen versie gemaakt met lokale beelden.

Positieve impact

De video's zijn ontwikkeld naar aanleiding van onderzoek dat we het afgelopen jaar uitvoerden. In gesprekken met ouderen en professionals onderzochten we wat inwoners helpt om actief te blijven en hun risico op vallen te verkleinen. Hieruit bleek niet alleen de positieve impact van valpreventiecursussen, maar ook dat er nog kansen liggen om meer ouderen te bereiken met dit aanbod. "Door te laten zien hoe een traject eruitziet en deelnemers aan het woord te laten, hopen we de drempel voor deelname te verlagen", vertelt Kim Koopmans, adviseur publieke gezondheid van onze GGD.

Behoefte aan voorlichtingsmateriaal

Binnen de ketenwerkgroep Valpreventie in subregio Apeldoorn-Zutphen leefde al langer de wens om toegankelijk en herkenbaar voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen. Met deze video’s zetten we daarin een mooie stap.

De video’s zijn breed inzetbaar: tijdens voorlichtingsbijeenkomsten, intakegesprekken en als communicatiemiddel om inwoners te informeren en enthousiasmeren voor deelname aan een valpreventiecursus. De video’s zijn beschikbaar voor gemeenten om via hun eigen communicatiekanalen onder de aandacht te brengen. Zo zorgen we er samen voor dat meer inwoners met verhoogd valrisico, de stap naar een valpreventiecursus weten te zetten.

Wil je meer weten? Neem contact op met Kim Koopmans via k.koopmans@ggdnog.nl.

Voor Robert heeft het onderwerp een persoonlijke betekenis. In 2017 verloor hij een goede vriend aan de gevolgen van TBE. Sindsdien zet hij zich in om meer bekendheid te geven aan deze ziekte. "Wat ik hoop dat mensen meenemen uit deze video, is dat ze weten dat er naast Lyme ook TBE is. En dat er een mogelijkheid is om je te vaccineren, zodat mensen daar zelf een afweging in kunnen maken."

Voorkomen biedt de beste bescherming

Iedereen die buiten komt, kan een tekenbeet oplopen. GGD-arts infectieziektebestrijding Nienke Bakker benadrukt dat voorkomen de beste bescherming biedt: "Om te voorkomen dat je gebeten wordt door een teek is preventie het allerbelangrijkste."

Je verkleint de kans op een tekenbeet door:

• Op de paden te blijven.
• Hoog gras en struiken te vermijden.
• Je huid zoveel mogelijk te bedekken met kleding.
• Blote huid in te smeren met een middel dat DEET bevat.

Controleer jezelf altijd op teken als je in het groen bent geweest. Vind je een teek op je lichaam? Verwijder die dan zo snel mogelijk met een tekentang, tekenkaart of pincet. Nienke: "Bij TBE kan overdracht namelijk direct plaatsvinden na een beet." 

TBE

De meeste mensen worden niet ziek van het TBE-virus, of krijgen milde klachten zoals lichte koorts, hoofdpijn en misselijkheid. In ernstige gevallen kunnen de hersenen, hersenvliezen en het ruggenmerg ontstoken raken. In Nederland is de kans op een TBE-besmetting klein. Het virus komt in bepaalde gebieden in Nederland voor bij ongeveer 1 op de 1.500 teken. Ter vergelijking: de bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken komt bij ongeveer 1 op de 5 teken voor. Voor mensen die regelmatig in bossen en natuurgebieden komen of reizen naar gebieden waar TBE vaker voorkomt, kan vaccinatie een extra beschermlaag bieden. Robert: "Ik ben veel buiten om te wandelen en te fietsen. Omdat ik weet welke ernstige gevolgen TBE kan hebben, voel ik mij beter beschermd met het TBE-vaccin."

Bekijk de video om te horen wat TBE is, hoe je de kans op een tekenbeet verkleint en wanneer vaccinatie een overweging kan zijn.

Het RIVM onderzocht ruim 1.600 moedermelkmonsters uit 2020 en 2021 op de aanwezigheid van PFAS. In 82 procent van de monsters bleef de hoeveelheid PFAS onder de risicogrens voor moedermelk. In 18 procent van de monsters lag de hoeveelheid hoger dan de risicogrens.

De hoeveelheid PFAS in moedermelk was in dit onderzoek lager dan in 2014. Dat is voorzichtig goed nieuws. Het laat zien dat maatregelen (zoals een verbod op PFAS) waarschijnlijk helpen.

Meer dan de risicogrens, wat betekent dat?

PFAS kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. Bij baby’s en kinderen kan te veel PFAS invloed hebben op het immuunsysteem. Als de hoeveelheid PFAS boven de risicogrens komt, kunnen we negatieve effecten op het lichaam niet uitsluiten. Dat betekent niet dat een kind daar iets van merkt of ziek wordt. Of iemand ziek wordt, hangt af van verschillende zaken, zoals:

• hoeveel PFAS iemand over een langere periode binnenkrijgt;
• erfelijkheid;
• leefstijl;
• en leefomstandigheden.

Borstvoeding geven

Dit nieuws kan ouders onzeker maken over het geven van borstvoeding aan hun baby. Dat is begrijpelijk, maar het RIVM-rapport geeft geen aanleiding om het advies om borstvoeding te geven te veranderen. Borstvoeding zit vol beschermende stoffen die belangrijk zijn voor de groei en afweer van je baby. De voordelen van borstvoeding zijn groter dan de mogelijke nadelen van PFAS. Daarom heeft het geven van borstvoeding de voorkeur, als dat past bij de moeder en kind.

Lees meer in de uitleg van het Voedingscentrum.

Nederlanders krijgen te veel PFAS binnen

De resultaten van dit onderzoek passen in een breder beeld. Eerder onderzoek liet al zien dat mensen in Nederland via voedsel en drinkwater te veel PFAS binnenkrijgen. Ook hebben bijna alle Nederlanders meer PFAS in hun bloed dan de gezondheidskundige grenswaarde.

PFAS komen in heel Nederland voor, bijvoorbeeld in de bodem, voedsel en het drinkwater. Deze stoffen breken nauwelijks af en blijven daardoor lang aanwezig in het milieu en in het lichaam.

Minder blootstelling aan PFAS is hard nodig

Om gezondheidsrisico’s te verkleinen, moeten we zorgen dat we minder PFAS binnenkrijgen. Daarvoor zijn vooral maatregelen nodig van overheid en bedrijven om PFAS aan de bron aan te pakken. Je kunt zelf niet zoveel doen om te voorkomen dat je PFAS binnenkrijgt. Wel helpt het om gevarieerd te eten en voldoende water te drinken. Ook kun je proberen om zoveel mogelijk voor PFAS-vrije producten te kiezen.

Stoppen-met-rokencoach

De stoppen-met-rokencoach (SMR-coach) in Zutphen wordt steeds beter gevonden. Bij de start van het project was er, naast begeleiding door huisartsen en praktijkondersteuners, geen zelfstandige SMR-coach actief in Zutphen. Sinds 2024 biedt Heidi Willems vanuit Rookvrij en Fitter aanvullende individuele en groepsbegeleiding. Inmiddels zijn meer dan 80 volwassenen en jongeren gestart met begeleiding bij stoppen met roken of vapen. 

Ondersteuning van professionals

Ook professionals spelen een belangrijke rol. Zij hebben vaak contact met inwoners en kunnen signaleren, het gesprek starten en inwoners op weg helpen naar passende ondersteuning. Daarom wordt binnen de wijkaanpak de VBA+ training (VBA+: Advies- en verwijsmethode - Trimbos-instituut) aangeboden, op locatie en online. De training helpt om op een open en niet-oordelende manier te praten over roken en vapen. Ook is er aandacht voor actuele ontwikkelingen rondom vapen, de aantrekkingskracht op jongeren en signalen die professionals kunnen herkennen. 

Ongeveer 50 professionals zijn inmiddels getraind. Daarnaast waren er voorlichtingen bij onder andere GGNet en zijn jeugdverpleegkundigen van de GGD online bijgepraat over roken en vapen onder jongeren. Ook Perspectief Zutphen past de VBA+ werkwijze actief toe.

Zichtbaar in de wijk

Naast het trainen van professionals wordt ook in de wijk het gesprek gevoerd. Door aanwezig te zijn op locaties waar inwoners komen en aan te sluiten bij wat er speelt, ontstaan waardevolle gesprekken. Daarbij helpt de STOPPER, een gesprekstool die speciaal binnen de wijkaanpak is ontwikkeld, om het gesprek laagdrempelig te openen.

Meer aandacht voor jongeren

Jongeren zijn een belangrijke doelgroep. Daarom zijn gastlessen en activiteiten georganiseerd op scholen, waaronder de ISK, De Parel, De Achtsprong en het Isendoorn College. In deze bijeenkomsten is ruimte voor informatie, vragen en ervaringen. Ook ouders krijgen handvatten om thuis het gesprek aan te gaan. 

Jongeren bereiken via sociale media

Om jongeren ook online te bereiken, is samen met jongeren een campagne ontwikkeld voor Instagram en Snapchat. De video’s met straatinterviews sluiten aan bij vragen en misverstanden die leven onder jongeren en laten zien dat hulp beschikbaar is. Ook leidde de campagne tot concrete hulpvragen: twee 13-jarige meisjes meldden zich naar aanleiding van de video’s bij de SMR-coach. Daarmee laat de aanpak zien dat online zichtbaarheid kan bijdragen aan het vinden van passende ondersteuning.

Samen verder

Na de zomer krijgt Over Gezondheid GespROKEN een vervolg. Van september tot en met december 2026 blijven de partners inzetten op gesprekken in de wijk, ondersteuning van professionals, activiteiten op scholen, online zichtbaarheid en een toegankelijk stopaanbod. Ook wordt gekeken hoe de samenwerking rondom scholen en jongeren kan worden versterkt.

Samenwerkingspartners

Over Gezondheid GespROKEN is een samenwerking van GGD Noord- en Oost-Gelderland, Gemeente Zutphen, Perspectief Zutphen, Tactus Verslavingszorg, Rookvrij en Fitter en verschillende andere partners. De aanpak sluit aan bij het landelijke programma Een Rookvrij Leven voor Iedereen van Pharos en GGD GHOR Nederland. 

Wil jij binnen jouw gemeente aan de slag met dit thema? Neem contact op via adviseringpubliekegezondheid@ggdnog.nl.  

Samen werken aan rookvrije omgevingen

Gemeenten bepalen zelf met welke omgeving(en) zij aan de slag gaan. We ontwikkelen verschillende vragenlijsten: voor sportverenigingen, speeltuinen, dierentuinen of attractieparken, campings of vakantieparken en buurthuizen. Daarin vragen we onder andere naar de rookvrij status, het beleid of afspraken over roken en de behoefte aan ondersteuning.

Resultaten

Gemeenten krijgen beter inzicht in hoe rookvrij de gekozen (kind)omgeving is. Op basis hiervan zetten zij vervolgstappen. Gemeenten delen ook mooie voorbeelden met elkaar (zie ook de interviews op de pagina Rookvrije kindomgeving) en stimuleren elkaar om actief aan de slag te gaan met dit thema. Ook werken zij nauwer samen met partners, zoals JOGG TeamFit. In veel gemeenten is deze samenwerking vastgelegd voor de langere termijn.

Meer weten of zelf aan de slag?

De ontwikkelde vragenlijsten zijn nog beschikbaar voor gemeenten en organisaties. Wil je hiermee aan de slag? We kunnen ondersteuning bieden bij het inzetten en analyseren van de vragenlijsten. Ga naar de pagina Rookvrije kindomgeving en lees meer over het project, de interviews en de beschikbare materialen. 

Je vindt ons op de Zwarte Cross met 2 stands: op het festivalterrein en op de camping. Doe mee aan onze quiz over seksualiteit en win leuke gadgets zoals zonnebrand, condooms, waaiers en poncho's! Bij onze stands kun je ook terecht voor al je vragen over schurft, teken, hitte en gehoorschade. Op het festivalterrein delen we onze stand met Unity, waar je ook alles kunt vragen over alcohol en drugs.

Volg ons Instagramkanaal voor leuke updates tijdens de Zwarte Cross!

Uit de resultaten blijkt dat veel van de respondenten een stevig sociaal netwerk heeft en oog heeft voor anderen. Ook voelt een groot deel zich redelijk tot goed voorbereid op noodsituaties. We zien daarnaast een duidelijke samenhang: waar sociale cohesie sterker is, is ook de weerbaarheid groter. GGD-onderzoeker Petra Boluijt: "Wel zijn er verschillen tussen groepen. Inwoners die moeite hebben met rondkomen of zich eenzaam voelen, scoren minder gunstig. Mensen die vrijwilligerswerk doen, juist positiever.”

Sociale cohesie versterken

In totaal deden 2.829 inwoners uit de regio mee aan dit onderzoek. De resultaten laten zien dat er (zeker binnen bepaalde groepen) nog kansen liggen om sociale cohesie en weerbaarheid verder te versterken. Als je als gemeente hierop wilt inzetten, is het belangrijk om vooral te kijken wat er al wel is en haakjes te zoeken om de sociale cohesie te versterken. Betrek hier ook de gemeenschap bij.

Meer weten?

Download het onderzoeksrapport 'Samen sterk in crisissituaties' voor alle resultaten en aanbevelingen.
Vragen of verder van gedachten wisselen? Dat kan! Stuur een e-mail naar onderzoek@ggdnog.nl

De basis ligt bij echte aandacht, zegt onze jeugdarts Anne Wil Veldman. “Als zorgverlener begin je met echt luisteren, zonder oordeel horen wat er leeft en speelt bij het kind, de jongere, de school of de gemeente. Pas dan kun je verder kijken wat nodig is en wat effectief is.” Jacqueline Bijl en Esther Stunnenberg, assistenten jeugdgezondheidszorg, herkennen dat. “Het helpt als kinderen vertrouwen in je hebben; dan komt de boodschap beter over. Het verhaal moet aansluiten bij de belevingswereld en de taal van de kinderen. Ook is het belangrijk om ouders zowel voor- als achteraf goed te betrekken.”

Kleine contacten, grote waarde

Preventie speelt zich ook af in het contact met ouders. Pamela Jansen van het ondersteuningsbureau JGZ spreekt ouders en verzorgers dagelijks, telefonisch en per mail. “Door ouders goed te adviseren, te informeren, mee te denken en afspraken opnieuw in te plannen als dat nodig is, zorgen we ervoor dat kinderen toch gezien worden. Preventie begint bij een goed eerste klantvriendelijke contact.” Jacqueline en Esther vullen aan dat preventie ook thuis begint. “Door als ouders kritisch te kijken naar je eigen leefstijl, geef je een belangrijk voorbeeld aan je kind; en goed voorbeeld doet goed volgen.”

Vroeg erbij zijn, maakt verschil

Hoe eerder een signaal wordt opgepikt, hoe groter het verschil. Logopedist Bertine Kijk in de Vegte ziet dat dagelijks in haar werk. “De logopedische screening (een van onze basistaken) is een waardevol vangnet dat bijdraagt aan een zo goed mogelijke start in groep 3. Zo creëer je gelijke kansen voor ieder kind. Als een taalachterstand op tijd wordt opgemerkt, kun je sneller ondersteuning bieden en ouders helpen om de spraak- en taalontwikkeling van hun kind te stimuleren. Ook is primaire preventie belangrijk, zodat alle ouders weten hoe ze de spraak- en taalontwikkeling kunnen stimuleren en mondfuncties kunnen trainen."

Aandacht maakt het verschil

Soms is één goed gesprek genoeg om iets in beweging te zetten. Anne Wil Veldman vertelt over jongeren die zij spreekt vanwege verminderde schoolaanwezigheid. “Ik ga dan niet meteen in op schoolse zaken. Eerst luister ik: wie zit er voor mij, wat speelt er in het leven, wat gaat er goed en wat gaat er minder? Daardoor ontstaat een ander gesprek en vaak ook meer ruimte voor een plan van aanpak. Zo voorkomen we samen dat een jongere volledig uitvalt op school en in sociaal opzicht.” Diezelfde aandacht is ook thuis van grote waarde. Door als ouder gebruik te maken van alledaagse momenten om in gesprek te gaan, kun je spelenderwijs aansluiten bij wat je kind bezighoudt en de ontwikkeling stimuleren. Bertine Kijk in de Vegte: “Volg daarin het initiatief van je kind, vul aan waar nodig en wees je ook bewust van het effect van sociale media en probeer schermtijd te beperken.”