Het virus aan boord van het schip blijkt de Andesvariant van het hantavirus te zijn. Het Andesvirus is een van de vele soorten hantavirussen. Dit type virus komt vooral voor in Noord- en Zuid-Amerika. Het hantavirus kan via urine, ontlasting en speeksel van ratten en muizen overgedragen worden op mensen. Mensen kunnen het virus ook krijgen door een beet van een besmet knaagdier of als zij voedsel eten dat door knaagdieren is besmet. Er zijn aanwijzingen dat het Andesvirus van mens op mens over te dragen is. Dit komt heel weinig voor. Dit gebeurt alleen als mensen heel nauw contact met elkaar hebben.

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is de kans dat het virus zich in Nederland verspreidt heel klein. Daarom is er geen reden tot ongerustheid.

Wanneer loop je wel mogelijk risico?

Op 25 april 2026 op een vlucht van Johannesburg naar Amsterdam is een vrouw kort aan boord geweest waarbij het Andesvirus is vastgesteld. Er wordt vliegtuigcontactonderzoek gedaan om in kaart te brengen wie mogelijk risico liep. Alle passagiers worden geïnformeerd. 

We onderscheiden drie groepen:

• Intensief contact: GGD neemt actief contact op en monitort deze personen tot 1 juni.
• In de buurt gezeten: de rij zelf en 2 rijen voor en achter de besmette passagier. Let zelf op klachten tot 1 juni en neem bij klachten contact op met de lokale GGD. 
• Overige passagiers: elders in het vliegtuig. Deze mensen lopen geen risico.

Passagiers die zijn doorgereisd worden geïnformeerd door het RIVM.

Kijk voor de meest recente stand van zaken op de website van het RIVM. 

Ik heb een brief ontvangen

Heb je een brief ontvangen en heb je klachten? Bel met de afdeling infectieziektebestrijding via 088 443 3000 op werkdagen van 8.30 - 16.30 uur.

Ik heb geen brief ontvangen

Voor personen die geen brief hebben ontvangen is de GGD beschikbaar op werkdagen van 8.30 - 16.30 uur. Heb je klachten? Neem dan contact op met je huisarts. 

Als GGD werken we elke dag aan een gezonde samenleving. Vaak onzichtbaar, maar altijd met impact: van het signaleren van gezondheidsrisico’s tot het ondersteunen van gemeenten, scholen en inwoners. Van jong tot oud.

In de animatie laten we zien hoe we werken aan:

• kansrijk opgroeien
• gelijke kansen op gezondheid
• mentale gezondheid
• vitaal ouder worden
• een gezonde leefomgeving

Samen met gemeenten, zorgpartners en inwoners zetten we ons in voor preventie en gezondheid dichtbij huis. Nieuwsgierig wat wij voor jou betekenen? Bekijk hieronder de animatie!

In deze video kijken de bestuurders terug, en geven ze hun opvolgers waardevolle tips mee. Over samenwerken en het belang van blijven kijken naar wat echt nodig is voor de samenleving.

Wij bedanken Anja Prins, Jorik Huizinga, Maarten Reckman, Jim van den Hoorn, Peter Wormskamp, Joop Wikkerink en Wimar Jaeger hartelijk voor hun inzet, samenwerking en toewijding aan de publieke gezondheid in de afgelopen tijd.

Benieuwd naar meer? Bekijk hier de playlist met alle individuele video's van de bestuurders. 
Meer informatie over het bestuur van de GGD. 

De luchtkwaliteit in Gelderland en Overijssel is de afgelopen jaren verbeterd. Dat levert aantoonbare gezondheidswinst op. Toch is luchtvervuiling nog steeds een groot risico voor de volksgezondheid.

Onderzoek GGD'en

Uit onderzoek van de GGD’en uit Gelderland en Overijssel blijkt dat niemand in 2023 woonde op een plek die voldoet aan de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie. De impact is aanzienlijk: luchtverontreiniging draagt bij aan onder andere hart- en vaatziekten, longkanker en astma. Zo wordt 1 op de 7 beroertes veroorzaakt door luchtvervuiling.

Verdere inzet noodzakelijk

Inwoners leven gemiddeld 8 tot 9 maanden korter door luchtverontreiniging. Dat effect is vergelijkbaar met het meeroken van 3 sigaretten per dag.
De belangrijkste bronnen zijn wegverkeer, houtstook, industrie en veehouderij. Ondanks eerdere verbeteringen blijft verdere inzet noodzakelijk. Gerichte maatregelen kunnen de luchtkwaliteit verder verbeteren en zorgen voor extra gezondheidswinst.

Benieuwd naar alle inzichten en resultaten? Download hieronder het rapport.

Arentsen werkt als zelfstandig uitvaartbegeleider en begeleidt regelmatig families die te maken krijgen met suïcide. In die gezinnen ziet ze hoe anders deze vorm van verlies is. “Het verdriet is niet groter of kleiner dan bij andere overlijdens, maar wel complexer. Schuldgevoel, schaamte en boosheid kunnen allemaal tegelijk aanwezig zijn.”

Kwetsbare nabestaanden

Nabestaanden van mensen die door suïcide overlijden vormen een kwetsbare groep. Zij lopen een verhoogd risico op psychische klachten en suïcidale gedachten. Veel mensen ervaren dat het moeilijk is om over suïcide te praten. De omgeving weet vaak niet wat te zeggen en mijdt het onderwerp, waardoor het verlies onbesproken blijft.

“Dat maakt rouw extra ingewikkeld,” zegt Arentsen. “Mensen blijven achter met vragen als: heb ik iets gemist? Had ik het kunnen voorkomen? Als die vragen blijven ronddwalen in je hoofd, kan dat heel eenzaam voelen.”

Geen vast draaiboek

Volgens Arentsen vraagt deze vorm van verlies om een andere benadering dan bij een overlijden door ziekte of ouderdom. “Er bestaat geen vast draaiboek. Iedere familie reageert anders. Je kunt denken dat je weet hoe rouw eruitziet, maar dat klopt vaak niet. Daarom probeer ik altijd blanco binnen te stappen: wat hebben deze mensen nú nodig? Dáár gaat het om.”

Hoewel een uitvaart meestal binnen een week plaatsvindt, stopt haar betrokkenheid daar niet. Nazorggesprekken zijn een vast onderdeel van haar werk. “Na elke uitvaart neem ik contact op. Gewoon om te vragen hoe het gaat en of ik nog iets kan betekenen.”

De stilte na de uitvaart

Volgens Arentsen komt de impact van het verlies vaak pas later. “Tijdens de uitvaartweek is er veel te doen en te beslissen. Daarna valt die structuur weg. Juist dan kan het gemis echt binnenkomen.” Nazorg draait voor haar niet om afsluiten of ‘verwerken’. “Je verwerkt het niet, je verweeft het in je leven.”

In die periode kan ook nieuwe problematiek ontstaan. “Je merkt soms dat iemand slecht slaapt, vastloopt in schuldgevoel of de grip kwijtraakt,” zegt Arentsen. “Ik ben geen hulpverlener, maar ik kan wel signalen benoemen en samen kijken wat helpend kan zijn. Soms is doorverwijzen naar de huisarts of andere ondersteuning nodig.”

Nazorg en preventie

Volgens GGD Noord- en Oost-Gelderland is ook de fase na de uitvaart belangrijk. Door alert te zijn op signalen en mensen tijdig te begeleiden naar passende ondersteuning, kan verdere problematiek worden voorkomen. Nazorg is daarmee niet alleen belangrijk voor nabestaanden, maar raakt ook direct aan preventie.

De vertrouwensband die in korte tijd ontstaat tussen uitvaartondernemer en nabestaanden speelt daarbij een grote rol. “Soms is het al helpend om te weten dát je nog mag bellen,” zegt Arentsen. “Dat gevoel van nabijheid kan veel betekenen.”

Extra aandacht voor kinderen

Als er kinderen bij betrokken zijn, is Arentsen extra alert. “Ik bied altijd aan om bijvoorbeeld mee te denken over hoe school geïnformeerd kan worden. Vaak doen leerkrachten dat heel zorgvuldig, maar soms helpt het als iemand van buitenaf woorden geeft aan wat er is gebeurd.”

De rol van uitvaartondernemers in nazorg staat centraal tijdens een bijeenkomst voor uitvaartondernemers op 16 april, georganiseerd door GGD Noord- en Oost-Gelderland. Tijdens deze bijeenkomst delen professionals ervaringen en staan zij stil bij hun rol in de periode na een overlijden door suïcide.

“Uitvaartondernemers staan in die eerste weken heel dicht bij nabestaanden,” zegt Arentsen. “Juist daarom kunnen zij, naast het organiseren van de uitvaart, ook van betekenis zijn in wat daarna komt.”

Stijging van mantelzorg

De vraag naar mantelzorg neemt de komende jaren verder toe door vergrijzing en overheidsbeleid gericht op het beperken van zorgkosten. Dat betekent dat mantelzorgers in de toekomst wellicht vaker en intensiever dan nu moeten helpen. De ervaren belasting van mantelzorgers zou hierdoor kunnen stijgen, wat we nu al in de cijfers terugzien.

Uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 blijkt dat in regio Noord- en Oost-Gelderland 16% van de volwassenen mantelzorg geeft. Een vijfde van hen is zwaar belast tot overbelast. Er is een toename van het aantal overbelaste mantelzorgers van 72% ten opzichte van 2020. Kijk voor meer cijfers op de themapagina Mantelzorg op ons Kompas.

Meer ondersteuning 

Mantelzorgers raken vaak overbelast door een stapeling van langdurige zorg, emotionele druk en regeldruk, terwijl ondersteuning vaak laat of moeilijk op gang komt. Vooral de mentale belasting is groot: zij staan continu ‘aan’. Tegelijkertijd neemt de druk toe doordat meer zorg bij naasten terechtkomt. 

Om overbelasting te voorkomen is vroegtijdige en samenhangende ondersteuning nodig, met minder regeldruk en meer aandacht voor ontlasting van mantelzorgers.

Over het onderzoek

Het verdiepend kwalitatief onderzoek onder mantelzorgers is uitgevoerd als aanvulling op de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024. Deze verdieping geeft inzicht in de oorzaken van de toename in ervaren belasting. Daarnaast biedt het concrete handvatten voor professionals om overbelasting te voorkomen. De resultaten en adviezen staan beschreven in een factsheet. Deze factsheet is te vinden onder het kopje Themaonderzoeken op de publicatiepagina van ons Kompas.

Stevige basis

Uit nieuw onderzoek - dat we in opdracht van de Achterhoekse gemeenten en zorgverzekeraar Menzis uitvoerden - blijkt dat er een stevige basis staat. Tegelijkertijd biedt het waardevolle inzichten om de ketenaanpakken verder te versterken. Het beter bereiken en betrekken van inwoners blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt, net als goede doorverwijzing, communicatie en structurele borging.

Meedoen?

de Achterhoek ontstaat steeds meer beweging richting een omgeving die gezond gedrag stimuleert: in de zorg, op school, maar juist ook in de buurt en wijk. Ben je betrokken bij deze thema’s en wil je meedenken of aansluiten bij een ketenaanpak? Neem dan contact op met de gemeente waar je werkzaam bent.

Monitoring en Evaluatie Ketenaanpakken Achterhoek Valpreventie – KnGG – VnGG – Resultaten 2025

Introductie

GGD Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) heeft per januari 2024 de regionale coördinatietaak om de ketenaanpakken Valpreventie, Kind naar Gezond(er) Gewicht (KnGG) en Volwassenen naar Gezond(er) Gewicht (VnGG) in te richten voor de regio Achterhoek. Hieronder valt ook het opzetten en uitvoeren van de monitoring en evaluatie (M&E) van deze ketenaanpakken. In deze infographic worden de resultaten van 2025 weergegeven.

Bereik

Valpreventie

Er zijn tenminste 1416 valrisicotesten uitgevoerd. Het daadwerkelijke aantal afgenomen valrisicotesten zal hoger zijn doordat niet alle valrisicotesten geregistreerd worden.

Valrisicotest:

• 32% heeft een laag risico
• 20% heeft een matig risico
• 32% heeft een hoog risico
• 16% heeft een onbekend risico

In de Achterhoek zijn 530 inwoners aangemeld bij een valpreventieve beweeginterventie. De erkende interventies In Balans, Vallen Verleden Tijd en Otago worden uitgevoerd. Andere, niet-erkende interventies zijn Blieven Staon, Samen Actief, Actief Ouder Worden en DigiPrehab.

Deelname valpreventieve beweeginterventies:

• Erkende interventies:
  • 375 aangemeld
  • 179 afgerond
  • 98 doorverwezen
• Niet-erkende interventies
  • 155 aangemeld
  • 125 afgerond
  • 30 doorverwezen

Quote van deelnemer (man, leeftijd onbekend): “Ik ben heel positief over de cursus. Je wordt bewust van wat belangrijk is, zoals kracht in je benen en aanpassingen in huis. Leuningen in de badkamer, geen losse kleedjes meer.’’

Regionaal is in de Achterhoek tot doel gesteld dat:

• 14% van de thuiswonende 65-plussers een valrisicotest heeft gedaan
• 3% van de thuiswonende 65-plussers een erkende beweeginterventie heeft afgerond

Het aandeel gerealiseerde valrisicotesten en beweeginterventies is nog ver verwijderd van de regionaal gestelde doelen. Tenminste 2% van de thuiswonende 65-plussers heeft een valrisicotest gedaan en 0,3% heeft een erkende valpreventieve beweeginterventie afgerond.

VnGG

Er zijn 7 volwassenen met overgewicht doorverwezen naar de centrale zorgcoördinator (CZC). Het beperkte aantal verwijzingen komt mogelijk doordat de rol van CZC nog onvoldoende bekend is, niet alle huisartsen enthousiast zijn en de rolopvatting van CZC niet helder is of anders wordt ingevuld. Er zijn geen regionale bereikdoelen gesteld.

KnGG

Er zijn tenminste 63 gezinnen aangemeld bij een centrale zorgverlener (CZV). Daarmee is het beoogde doel van 50 gezinnen die ondersteund worden in 2025 behaald. Het merendeel van de kinderen heeft een matig of sterk verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (GGR). Kinderen worden via verschillende verwijzers naar de CZV verwezen, vooral door de kinderarts uit het ziekenhuis of een jeugdarts of -verpleegkundige.

Samenwerking zorg en sociaal domein

Professionals uit het zorg- en sociaal domein werken steeds meer samen rondom de ketenaanpakken. Zij weten elkaar beter te vinden, er zijn kortere lijnen en het onderlinge vertrouwen groeit. Domeinoverstijgende samenwerking kan verder versterkt worden door lokale netwerkvorming te faciliteren en professionals beter te informeren over de ketenaanpakken. Ook een digitaal communicatie- en verwijssysteem zal samenwerking vergemakkelijken en bevorderen. Dit wordt momenteel regionaal opgepakt.

Quote van ketenpartner: “Sociaal domein en (para)medici werken steeds beter en meer samen, men heeft elkaar leren kennen en kent elkaars taken. Dat is grote winst geweest.”

Inrichting en uitvoering ketenaanpakken

In alle Achterhoekse gemeenten worden de ketenaanpakken steeds beter ingericht en uitgevoerd. Zo is er bestuurlijk draagvlak, zijn lokale projectleiders aangesteld, werkgroepen ingericht en afspraken gemaakt rondom signalering en doorverwijzing van doelgroepen. Ook is in elke gemeente aanbod beschikbaar en werkt men aan een manier om dit inzichtelijk te maken voor professionals en inwoners. Tegelijk wordt de effectieve uitvoering nog belemmerd door beperkte instroom van doelgroepen, rolonduidelijkheid, onvoldoende ingerichte werkprocessen (zoals verwijzing en declaratie) en het ontbreken van passend aanbod.

Bij Valpreventie zijn de inrichting, samenwerking, uitvoering en inzichtelijk maken van het aanbod behoorlijk op weg. Bij zowel VnGG als KnGG is de inrichting behoorlijk op weg en zijn de eerste stappen gezet als het gaat om samenwerking, uitvoering en het aanbod inzichtelijk maken.

Conclusies en aanbevelingen

Hoewel alle gemeenten in de Achterhoek duidelijke voortgang boeken met het inrichten en uitvoeren van de lokale ketenaanpakken Valpreventie, VnGG en KnGG, worden de regionaal gestelde doelen vooralsnog niet behaald. Samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein krijgt steeds verder vorm, het lokale aanbod groeit en professionals in het lokale netwerk weten elkaar steeds beter te vinden. Tegelijk blijft het bereiken van inwoners en samenwerking tussen zorg- en sociaal domein een uitdaging en is goede communicatie nodig om de ketenaanpakken te versterken en duurzaam te borgen. De volgende aanbevelingen zijn geformuleerd:

• Bereik inwoners beter
• Communiceer over de ketenaanpakken richting professionals en inwoners
• Betrek inwoners bij het inrichten en uitvoeren van de ketenaanpakken
• Versterk het lokale netwerk en zet in op de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein
• Zorg voor een gezamenlijke regionale werkwijze, waar lokaal maatwerk mogelijk is
• Breid het aanbod binnen de ketenaanpakken verder uit, zowel op het universele, selectieve als geïndiceerde niveau
• Zorg voor regionale en lokale structurele financiering en duurzame borging van de ketenaanpakken
• Zorg voor een uniform communicatie- en verwijssysteem, zoals VIP-live, waarop alle (lokale) professionals zijn aangesloten

Colofon

M&E van de ketenaanpakken Valpreventie, KnGG en VnGG vond plaats in opdracht van de 8 Achterhoekse gemeenten (Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk) en zorgverzekeraar Menzis. Het doel van M&E is het meten van de voortgang en effectiviteit van de ketenaanpakken op regionaal en lokaal niveau. Bij het opzetten van de M&E is gebruik gemaakt van een M&E-cyclus, impactmodel en doelenboom. Om inzicht te krijgen in de opbrengsten van de ketenaanpakken zijn gedurende het jaar verschillende gegevens verzameld door middel van procesmonitoringstools, registratietools, (groeps)interviews met professionals en inwoners, en (digitale) vragenlijsten. Deze infographic is gebaseerd op een uitgebreide rapportage waarin de resultaten van de M&E over 2025 worden weergegeven. Voor meer informatie mail naar onderzoek@ggdnog.nl.

Je kunt hieronder de infographic als pdf-bestand downloaden. Deze is niet volledig toegankelijk. Voorleessoftware kan dit document niet goed voorlezen. Bovenstaande tekst is wel geschikt voor voorleessoftware.

Bespreekbaar maken

Veel mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt, lopen lange tijd rond met lichamelijke en psychische klachten. Veel slachtoffers vinden het – heel begrijpelijk - moeilijk om hier zelf over te beginnen. Ervaringen met seksueel misbruik of seksueel geweld zijn vaak omhuld met schaamte en schuld. Door het niet bespreekbaar te maken blijven trauma’s vaak ongezien, onbesproken en onbehandeld, met alle gevolgen van dien. 
Wanneer een professional oprechte interesse toont en laat zien gevoelige, schaamtevolle of beladen onderwerpen niet te vermijden, ontstaat er een gevoel van veiligheid en vertrouwen. Veel professionals wachten tot een cliënt er zelf over begint. En dat moment komt lang niet altijd. Daarom is het belangrijk om het gesprek zelf te starten. Volgens Rianne onderschatten professionals vaak hun eigen invloed. “Het bespreekbaar maken van seksueel geweld is voor cliënten vaak een keerpunt.”

#durftevragen

De campagne #durftevragen is een initiatief van het CSG en Stichting Wij zijn M. Met de campagne willen ze de handelingsverlegenheid van zorgverleners te doorbreken. Door seksueel misbruik bespreekbaar te maken, kunnen professionals hun patiënt of cliënt beter begrijpen en de zorg verbeteren. De folder die is ontwikkeld voor de campagne bevat tips, voorbeeldvragen en praktische tools die kunnen helpen bij het gesprek over seksueel misbruik. Ook kun je als professional terecht op de website van het Centrum Seksueel Geweld. 

Training volgen

Wil je als professional meer kennis en vaardigheden opdoen over het herkennen en bespreekbaar maken van seksueel geweld? Onze GGD biedt de training: ‘Durf te zien/horen! Seksueel geweld bestaat’. In deze training leer je als professional signalen herkennen, het gesprek aan te gaan en wat je kunt doen als seksueel geweld ter sprake komt.

Belangstelling voor de training of wil je meer informatie? Neem dan contact op via preventieseksuelegezondheid@ggdnog.nl.  

Op weg naar gezonder gewicht

In regio Apeldoorn-Zutphen (gemeenten Apeldoorn en Lochem namen deel) onderzochten we voor de ketenaanpak Volwassenen naar Gezonder Gewicht (VnGG) hoe inwoners met overgewicht het leefstijlaanbod ervaren. De belangrijkste inzichten: inwoners met overgewicht gaven aan dat het beschikbare leefaanbod in hun gemeente bij hen niet altijd bekend is. “Duidelijke en gerichte communicatie kan dan helpen om meer inwoners te bereiken", legt Kim uit.  
 
Voor de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) spraken we in de Achterhoek inwoners van de gemeenten Doetinchem en Berkelland. “Daar leerden we dat een sterke vertrouwensband tussen ouder en centrale zorgverlener, een (gezins)brede blik op gezondheid en cultuursensitief werken essentieel zijn.”

Valrisico verkleinen

Recent onderzochten we in zowel Apeldoorn-Zutphen als de Achterhoek hoe de ketenaanpak valpreventie versterkt kan worden. Wat vooral opviel: mond-tot-mondreclame, persoonlijk contact en het sociale aspect van valpreventieve cursussen spelen een grote rol in het bereiken en motiveren van ouderen. Daarnaast spelen huisartsen en apothekers een belangrijke rol bij het bereiken van ouderen met een hoog valrisico. “In januari organiseerden we een lunchwebinar voor professionals uit beide regio’s om onze bevindingen te delen en goede voorbeelden uit te kunnen wisselen. Een kansrijke vervolgactie in regio Apeldoorn-Zutphen is het ontwikkelen van informatieve video’s over de verschillende interventies, waarbij we zorgen voor een herkenbare lokale uitstraling.”

Van gesprek naar aanpak

In de komende periode blijven we nauw samenwerken met de betrokken regio’s en gemeenten om deze inzichten om te zetten in concrete verbeteringen. Zo bouwen we stap voor stap aan ketenaanpakken die inwoners beter bereiken én ondersteunen. 

Meer weten? Neem contact op met Kim: k.koopmans@ggdnog.nl.

Aan de hand van het biopsychosociale model kijken zij per leeftijdsfase naar wat passend en gezond is. Daarbij is er aandacht voor:

• normale seksuele ontwikkeling van baby tot jongere
• beschermende en risicofactoren
• het belang van veilige hechting, grenzen leren aangeven en positieve boodschappen over seksualiteit
• de rol van ouders en professionals in een veilige, open opvoedomgeving

Het webinar helpt professionals om seksueel gedrag beter te duiden, vragen van kinderen en jongeren te plaatsen én hen op een passende manier te ondersteunen. Bekijk het webinar op  en vergroot je kennis over seksuele ontwikkeling.

Voor meer informatie en ons actuele trainingsaanbod mail naar preventieseksuelegezondheid@ggdnog.nl

Hoe gaat het nu écht?

De campagne start met een video van Gerrit uit Lochem. Tien jaar geleden stond hij op een moeilijk punt in zijn leven. Dankzij tijdige hulp vond hij de kracht om door te gaan. Door nu open te vertellen, helpt hij het taboe rond suïcide te doorbreken. Zijn boodschap: durf te vragen hoe het écht gaat, luister en zoek hulp als je die nodig hebt.

Projectleider Martine Peppelenbos van onze GGD: “Een hardnekkige aanname is dat praten over zelfdoding iemand op het idee zou brengen. Dat is niet waar. Praten vermindert de eenzaamheid en lucht juist op. Ik hoop dat deze campagne onze inwoners aanmoedigt om bij zorgen om iemand in de omgeving óók te vragen naar eventuele gedachten aan zelfdoding. Door ruimte te geven aan het verhaal van de ander, kun je veel betekenen, juist ook als iemand worstelt met het leven.”

Waarom eerder praten kan helpen

Ervaringsverhalen leren ons dat het helpt om suïcidale gedachten op tijd te bespreken. Dat kan ernstige situaties voorkomen. Met de campagne willen we het taboe doorbreken en inwoners ondersteunen om dit gesprek eerder en met meer vertrouwen aan te gaan. Veel mensen denken dat ze meteen met een oplossing moeten komen. Dat is niet zo. Je hoeft het probleem niet op te lossen. De campagne laat dit in de komende maanden zien met herkenbare situaties, ervaringsverhalen en praktische tips.

Onderdeel Samen Minder Suïcide

De campagne Praten kan levens redden maakt onderdeel uit van de regionale aanpak Samen Minder Suïcide, waarin GGD Noord- en Oost-Gelderland samen met gemeenten en maatschappelijke partners werkt aan suïcidepreventie. Binnen deze aanpak wordt ingezet op bewustwording, het op tijd herkennen van signalen en het wegwijs maken naar passende hulp en ondersteuning.

Hulp en ondersteuning

Worstel je zelf met suïcidale gedachten, of maak je je zorgen om iemand anders? Je staat er niet alleen voor. Je kunt altijd terecht bij je huisarts of bel (24/7) gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Verspreiding volgen

De GGD werkte voor dit onderzoek samen met experts op gebied van rioolwater, infectiezieken en laboratoriumtechniek. Tijdens een bofuitbraak in Gelderland eind 2023 plaatsten de onderzoekers kleine sensoren in het riool om de uitbraak van bof in de gaten te houden. Deze sensoren meten of er virusdeeltjes in het rioolwater aanwezig zijn. Dit is een goedkope en veilige methode om ziektegevallen te vinden, ook als besmette personen niet naar een dokter gaan omdat ze niet (ernstig) ziek zijn. Met de data die rioolwateronderzoek oplevert, kan op buurtniveau onderzoek worden gedaan naar de verspreiding. Door dit inzicht kan beter ingeschat worden wanneer extra maatregelen nodig zijn. 

Extra hulpmiddel voor vroegsignalering

Hoewel nog niet precies duidelijk is hoeveel virusdeeltjes in rioolwater passen bij het aantal bofbesmettingen, geeft de methode wel een duidelijke indicatie van de infectieverspreiding. Loes Jaspers, arts infectieziektebestrijding bij de GGD: "Rioolwateronderzoek is een extra tool in onze koffer om beter te zien wat er speelt in de omgeving en daarop te kunnen handelen. Dat helpt om mensen beter te beschermen."

Tijdige maatregelen

Als er in een buurt meer zieke mensen zijn, zal een sensor meer virusdeeltjes oppikken. Hierdoor kan de GGD tijdens een uitbraak door rioolwateronderzoek verspreiding eerder ontdekken. Zo kunnen sneller en gerichter maatregelen genomen worden om verspreiding van bof te beperken. Dat gaat snel, veilig en zonder dat mensen persoonlijk onderzocht hoeven te worden. De identiteit van inwoners blijft daarmee beschermd. 

Lees meer in dit interview op Omroep Gelderland. 

Waarde samen wandelen

Wandelen is gezond, laagdrempelig en plezierig. Maar samen wandelen maakt het nog leuker. Een deelnemer aan een van de wandelgroepen die opgericht is tijdens het project De Pas Erin vertelt: “Wandelen brengt mij veel gezelligheid, met de groep hebben we veel lol.” Anderen ervaren vooral de mentale meerwaarde: “Door samen te wandelen zit ik lekkerder in mijn vel. Als je schik met elkaar hebt is dat fijn. Het is ook een groot voordeel dat ik nu meer mensen ken. We spreken zelfs af buiten de wandelgroep.”

Ook professionals zien dagelijks hoe krachtig een wandelgroep kan zijn. Een beweegmakelaar uit de regio vertelt: “We zien dat mensen sneller blijven bewegen wanneer ze dat samen doen. De stap om aan te sluiten is kleiner, en het plezier groter.” Een buurtsportcoach vult aan: “Je hoeft geen sporter te zijn. Iedereen kan meedoen, op zijn eigen tempo.” 

Voor wie zijn de wandelgroepen?

De wandelgroepen die binnen De Pas Erin zijn ontstaan zijn er voor allerlei doelgroepen: van mensen die rustig willen beginnen tot inwoners die revalideren, graag contact zoeken of juist aan hun conditie willen werken. Door de samenwerking in de gemeenten tussen sport en bewegen, welzijn en zorg ontstaat een gevarieerd aanbod dat aansluit bij wat inwoners écht nodig hebben.

Wat levert het jou op?

• Je ontmoet nieuwe mensen.
• Je blijft op een laagdrempelige manier in beweging.
• Je wordt gemotiveerd om vol te houden.
• Je voelt je fitter, energieker en vaak ook vrolijker.
• Je ontdekt nieuwe routes en plekken in je eigen gemeente.

Doe je mee?

Samen wandelen werkt. Doe je ook mee? Neem contact op met de beweegmakelaar of buurtsportcoach van jouw gemeente om een wandelgroep te vinden die bij jou past. 

Benieuwd naar persoonlijke verhalen? In de volgende video vertellen wandelbegeleider Dirry en deelnemers Judith en Kier over hun ervaring met De Pas Erin

De straat op: in gesprek met jongeren

Voor de ontwikkeling van de video’s onderzochten we via het GGD-jongerenpanel wat jongeren motiveert om hulp te zoeken bij het stoppen. Jongeren zoeken eerder hulp wanneer zij weten dat stoppen met begeleiding wordt vergoed door de zorgverzekering en zij hier zelf niet voor hoeven te betalen. Ook helpt het als zij het gevoel hebben dat zij er niet alleen voor staan en steun kunnen krijgen van anderen. Deze inzichten vormen de basis voor de inhoud van de campagne.  

In de video’s gaat een jongerenwerker de straat op om met jongeren in gesprek te gaan. Deze peer-to-peer benadering zorgt ervoor dat jongeren zich herkennen in de verhalen en ervaringen van leeftijdsgenoten. Heidi Willems, stoppen‑met‑rokencoach in Zutphen, benadrukt het belang van de aanpak: “Voor jongeren lijken vapes onschuldig door hun zoete smaken, aantrekkelijke uitstraling en lage prijs. Maar ze maken de stap om te beginnen en ook weer door te gaan juist kleiner. Het idee dat je ‘even’ kunt roken of vapen klopt niet: nicotine is sterk verslavend. Wie jong begint, loopt meer risico op een levenslange verslaving en levert juist vrijheid in.”

Drempel verlagen via sociale media

De video’s zijn gemaakt voor verspreiding via Instagram en Snapchat, kanalen die jongeren dagelijks gebruiken en waar informatie snel en laagdrempelig wordt gedeeld. Joyce Dieleman, projectleider vanuit GGD Noord- en Oost-Gelderland, licht toe: “Via de sociale media proberen we jongeren, maar ook hun ouders te bereiken. Met de video’s willen we de drempel verlagen om hulp te zoeken bij het stoppen met roken of vapen. Door aan te sluiten bij de mediakanalen die jongeren zelf gebruiken, vergroten we de kans dat de boodschap hen bereikt en aanspreekt.”

Initiatief

Vanuit onze GGD werken wij aan het programma ‘Een Rookvrij Leven voor Iedereen’, een initiatief van Pharos en GGD GHOR Nederland. De video’s zijn ontwikkeld vanuit de projecten in Apeldoorn en Zutphen, maar het eindresultaat wordt de komende maanden in de gehele regio van GGD Noord- en Oost-Gelderland verspreid om zoveel mogelijk jongeren en hun ouders te ondersteunen bij het stoppen met roken en/of vapen.

Aanleiding is een onderzoek dat GGD’en hebben gedaan in woningen waar UF-schuim is gebruikt. Daaruit blijkt dat de bewoners door het isolatiemateriaal gezondheidsklachten kunnen krijgen, zoals irritatie van ogen, keel en luchtwegen.

Wat is UF-schuim?

UF-schuim is een isolatiemateriaal waarmee je de buitenmuren van je huis kunt isoleren. Het isolatiebedrijf spuit het als vloeistof in de spouw. Daar hardt het uit tot een vast schuim. Er zijn verschillende namen voor UF-schuim, bijvoorbeeld Aminotherm, Thecotherm of Envirofoam. 

Tijdens en na het uitharden komt het gas formaldehyde vrij. Dit gas kan in de woning terechtkomen. 

Welke klachten geeft formaldehyde?

Formaldehyde geeft niet altijd klachten. De kans dat je klachten krijgt hangt vooral af van de mate waarin je met de stof in aanraking komt. Als je formaldehyde inademt kun je last krijgen van:   

• prikkelende geur
• irritatie van de ogen, neus of keel  
• misselijkheid  
• hoofdpijn  

Meer over dit onderwerp lees je op de site van GGD Leefomgeving.

Impact uitbraak

Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk lieten we zien hoe we ons als GGD voorbereiden op een grootschalige uitbraak. Want wat als vogelgriep overslaat op de mens? Bijzondere gast was hobbyboer Sjaak Mullink. Zijn bedrijf werd in november 2025 getroffen door de vogelgriep. Sjaak vertelde over de impact van de vogelgriep uitbraak op zijn bedrijf en de rol van de GGD bij de uitbraakbestrijding.

'Verbinding praktijk en beleid'

Directeur publieke gezondheid Jacqueline Baardman kijkt tevreden terug. “Het was een mooie dag waarbij onze collega’s de praktijk konden verbinden met het beleid."

Bekijk de foto-impressie van het werkbezoek. 

Liefde en relaties die zich online afspelen hebben voordelen, maar ook schaduwkanten. Adviseur Carolien Gooiker: “Het is heel leuk dat ze elkaar online kunnen leren kennen, maar er zijn ook risico’s. Denk aan misbruik van foto’s of het genereren van naaktbeelden met AI. Dat kan voor veel ellende zorgen. Daarover gaan we graag het gesprek aan.”

Rad van Fortuin

Met het Rad van Fortuin trokken de adviseurs de aandacht van studenten. Een draai aan het rad bepaalde welke vraag over relaties of seksualiteit werd besproken. Dat leidde tot levendige gesprekken over herkenbare situaties, zoals: ‘Wat doe je als iemand een naaktfoto doorstuurt?’. Carolien merkt dat het rad heel goed werkt als ijsbreker. “Het is een leuk spelelement dat studenten aantrekt. Studenten praten ook graag over dit onderwerp. Ze zijn volop bezig met ontdekken en relatievorming. En voor ons is het ook een heel leuke manier om met studenten in contact te zijn. Zo blijven we goed op te hoogte van wat er bij ze leeft.”

Meer informatie?

Kijk voor meer informatie voor jongeren op Sense.info. Ben je (onderwijs)professional en wil je dit thema ook bespreekbaar maken? Neem contact op via seksenzo@ggdnog.nl of bekijk onze trainingen. 

Bekijk de video-impressie van het bezoek aan Aventus. 

Samen werken we aan een veilige en respectvolle online omgeving voor iedereen! 

Het afgelopen jaar onderzochten we wat inwoners nu écht nodig hebben om in beweging te blijven en valrisico’s te verkleinen. Uit interviews en focusgroepen in de pilotgemeenten Epe, Zutphen, Berkelland en Bronckhorst blijkt dat inwoners over het algemeen positief zijn over valpreventieve bijeenkomsten en interventies. Na afloop voelen deelnemers zich fitter, zijn zich meer bewust van valrisico's, hebben meer vertrouwen en durf, en ervaren meer welbevinden. Tegelijkertijd zien we duidelijke verbeterkansen, met name in het bereiken van meer ouderen. Dit geldt in het bijzonder voor de meest kwetsbare doelgroep.

Wat werkt?

Tijdens het webinar gingen we met ruim 30 aanwezige professionals in gesprek over de meest effectieve vervolgstappen. Wat volgens professionals het beste werkt:

• Gezelligheid en sociale verbinding zijn cruciaal voor deelname en motivatie van ouderen. Het versterken van deze elementen in cursussen wordt als meest kansrijk gezien.
• Mond-tot-mondreclame en persoonlijk contact blijken essentieel om zoveel mogelijk ouderen een valrisicotest te laten doen.

Aanwezigen deelden inspirerende voorbeelden, zoals betrokkenheid van huisartsen, aansluiting bij de Dag van de Ouderen, lezingen bij ouderenorganisaties en het organiseren van algemene vitaliteitsdagen. Deze uitwisseling werd als zeer waardevol ervaren.

Vervolgstappen

In 2026 vertalen we deze inzichten naar concrete acties en zetten we in op monitoring. Daarnaast nemen we deze inzichten mee in de verdere uitwerking van de ketenaanpak Valpreventie in 2026 binnen de regio's Apeldoorn/Zutphen en de Achterhoek. Zo bouwen we samen aan effectieve en toegankelijke valpreventie voor alle ouderen in de regio. 

Ketens versterken

De regio werkt stap voor stap aan sterke ketens waarbij het zorgdomein en sociaal domein met elkaar verbonden zijn en elkaar goed weten te vinden. Regiocoördinatoren Kim en Roos zetten zich de afgelopen periode intensief in voor de ketenaanpakken Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG), Volwassenen naar Gezonder Gewicht (VnGG) en Valpreventie. Kim en Roos trokken regionaal de kar en zorgden dat de partners meters konden maken. “Onze rol is faciliterend”, vertelt Roos. “We maken regionale afspraken om de lokale implementatie van de ketens te versterken. We doen dát wat nodig is, deze behoefte ligt voor elke keten ergens anders. Wij peilen waar de behoefte ligt en aan de hand daarvan doen we voorstellen. Vervolgens gaan we inhoudelijk aan de slag.”

Valpreventie

Onderzoekers van onze GGD meten regelmatig de behoeften en wensen van onze inwoners op gebied van de ketenaanpakken. Uit inwonersonderzoek over de ketenaanpak valpreventie bleek er vooral een informatiebehoefte te bestaan. De inwoners hebben onvoldoende zicht op het beschikbare beweegaanbod. “In het overleg met de werkgroep is het idee ontstaan voor het maken van een regionale video met lokale varianten voor iedere gemeente. Hier blijkt veel enthousiasme voor te zijn, alle gemeenten doen mee”, vertelt Kim. “Wij organiseren nu de productie van uitlegvideo’s over de beschikbare valpreventietrainingen.” Dankzij deze regionale werkwijze blijven de kosten behapbaar, terwijl elke gemeente een video krijgt die lokaal ingezet kan worden. Vanuit de ketenaanpak is daarnaast regionaal scholing ingekocht, zodat er voldoende gecertificeerde professionals zijn die de trainingen kunnen aanbieden.

KnGG

Ook binnen de ketenaanpak KnGG bleek er in de werkgroep behoefte aan scholing. Er zijn regionaal scholingen ingekocht en uitgevoerd. Hierdoor zijn jeugdverpleegkundigen opgeleid tot centrale zorgverleners en kunnen leefstijlcoaches de erkende kinder-GLI ‘Your Coach Next Door’ uitvoeren. In de werkgroep werd daarnaast duidelijk dat professionals het soms lastig vinden om overgewicht bij kinderen op een goede manier bespreekbaar te maken. Vanuit de JOGG is de e-learning ‘Praten over Gewicht’ ontwikkeld. Hierin leren deelnemers hoe ze met een brede blik naar dit thema kunnen kijken en krijgen de juiste gespreksvaardigheden om het onderwerp bespreekbaar te maken. Kim: “We kijken nu met de werkgroep of we deze e-learning breed kunnen verspreiden, of dat we een aanvullende scholing kunnen organiseren voor professionals.”

VnGG

Binnen VnGG is regio Apeldoorn/Zutphen behoorlijk op weg. Alle gemeenten bieden GLI-programma’s aan en de uitval is hier lager dan gemiddeld in Nederland. Er is dus vooral ruimte voor verbetering vóór de GLI. Verschillende gemeenten in de regio zijn gestart met de ontwikkeling van een leefstijlloket: een informatiepunt waar inwoners aan de hand van een breed gesprek ondersteuning en advies krijgen over het verbeteren van hun leefstijl en inzicht in het lokale leefstijlaanbod. De GGD ondersteunt hierbij door kennis en ervaringen tussen gemeenten te verbinden. Roos: “Uit het inwonersonderzoek blijkt vooral dat men het aanbod niet altijd goed weet te vinden. Wij brengen de kennis en ervaring van de gemeenten bij elkaar zodat ze van elkaar kunnen leren, bijvoorbeeld om het leeftstijlaanbod te borgen.”

Samenwerking

Het woord samenwerking valt veelvuldig in het gesprek. Wat Kim en Roos betreft is dat de sleutel tot het succes van de ketenaanpakken. Ze merken het zowel in onderling overleg als met de partners in de werkgroepen. Kim: “We overleggen onderling wekelijks 1,5 uur om de stand van zaken te bespreken en de taken onderling te verdelen. Je werkt veel efficiënter als je met elkaar kunt sparren, meedenken en samen besluit hoe je een project oppakt.”

Ook partners in de werkgroepen inspireren elkaar: wanneer een gemeente een vernieuwende aanpak kiest, zoals het betrekken van apotheken bij valpreventie, willen andere gemeenten daarvan leren. “Je ziet dat ze elkaar dan vragen gaan stellen om te kijken of zo’n werkwijze ook toe te passen is binnen hun eigen gemeente. Door elkaar beter te leren kennen, weten partners elkaar ook buiten de werkgroep sneller te vinden.”

2026

In 2026 bouwen we voort op de stappen die in 2025 zijn gezet. Zo leveren we regionale valpreventievideo’s op en organiseren we extra scholing voor professionals, zodat zij inwoners nog beter kunnen ondersteunen.  “Ook gaat de GGD de regionale coördinatie van de 2 ketenaanpakken Kansrijke Start en Welzijn op Recept per 2026 oppakken. Hiermee zetten we samen verdere stappen richting een gezondere regio.”

Meer weten over de ketenaanpakken in gebied Apeldoorn/Zutphen? Neem contact op met Kim Koopmans (k.koopmans@ggdnog.nl) of Marije Idzerda (m.idzerda@ggdnog.nl).

Samen Minder Suïcide breidt uit

In de gemeenten Zutphen, Lochem, Brummen en Voorst werken we sinds het najaar van 2024 samen onder de noemer Samen Minder Suïcide. Een brede beweging waarin inwoners, professionals, organisaties en gemeenten zich inzetten om suïcide te voorkomen. Als GGD coördineren we deze samenwerking.

Vanaf 1 januari 2026 verandert er veel. Dan treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. Gemeenten worden vanaf dat moment wettelijk verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van suïcidepreventiebeleid. Dit is ook het moment dat we de beweging Samen Minder Suïcide uitbreiden naar meer gemeenten in ons werkgebied; van Midden-IJssel/Oost-Veluwe tot in de Achterhoek.

Taboe doorbreken

Een belangrijk onderdeel van de regionale aanpak is een publiekscampagne die helpt het gesprek over suïcide beter en opener te voeren. “Want praten over gedachten aan suïcide is één van de meest effectieve manieren om mensen sneller steun te bieden”, vertelt Martine Peppelenbos.

Om dat gesprek verder op gang te brengen, maakten we samen met Omroep Gelderland een reportage. Samen werken we aan een regio waarin inwoners zich gesteund voelen en waar we het aantal suïcides willen verminderen.

De reportage van Omroep Gelderland vind je vanaf zaterdag 27 december op gld.nl, TV Gelderland en op YouTube @TVGelderland.

Van landelijke kennis naar regionale praktijk

Paul werkt sinds 2 jaar bij onze GGD als onder andere als regionaal projectleider ketenaanpak valpreventie. “Ik heb veel ervaring opgedaan in de sport en beleidsontwikkeling op landelijk niveau, maar de lokale en regionale dynamiek kende ik nog niet. De kans om te ontdekken of landelijk beleid ook in de praktijk werkt en of landelijke kennis ook lokaal en regionaal wordt toegepast, sprak me enorm aan.”

Verbinding als sleutel

De afgelopen jaren werkte Paul vooral aan het verbinden van organisaties en mensen die elkaar nog niet of onvoldoende kenden. “Wil je dat inwoners zich bewust worden van valrisico’s en de juiste ondersteuning krijgen? Dan moet je zorgen voor bewustwording bij en samenwerking tussen partijen in het sociaal en zorgdomein. Regionaal hebben we dat voor elkaar gekregen door bijvoorbeeld paramedici, apothekers, eerstelijnszorgorganisaties en gemeenten samen te brengen en gezamenlijk een werkwijze vast te stellen. Daarnaast zit er veel kennis in het veld dus breng ik ook lokale projectleiders bij elkaar om goede voorbeelden en lessen uit te wisselen en gezamenlijke vraagstukken te signaleren die regionaal opgepakt kunnen worden. Zo kunnen we vanuit de regio lokaal de implementatie van valpreventie versterken.”

Aanjager

Paul ziet zichzelf als procesbegeleider: “Ik voer het gesprek met alle betrokkenen, zorg dat er afspraken worden gemaakt en deze ook worden toegepast. Je bedenkt samen nieuwe werkwijzen, maar die moeten lokaal soms worden aangepast. Het is cyclisch werken: steeds bijsturen op basis van wat je tegenkomt, maar wel vanuit de uitgangspunten die onder de regionale werkwijze liggen.”

Knelpunten & verbeterpunten

Een belangrijk knelpunt is de positie van de huisarts bij de valrisicobeoordeling. “Landelijk is afgesproken dat huisartsen deze beoordeling doen, maar niet alle huisartsen willen of kunnen dit oppakken. Dat vraagt veel inzet van lokale projectleiders en kan leiden tot verschillende werkwijzen. Meer eenduidigheid zou het proces voor iedereen duidelijker maken.”

Toekomst: bewustwording en nazorg

Het vergroten van bewustwording, het includeren van de valrisicotest in regulier inwonercontact en het verbeteren van registratie en nazorg zijn belangrijke aandachtspunten voor de toekomst. “We moeten zorgen dat meer mensen valrisicotesten goed kunnen uitvoeren en weten waar ze ouderen naartoe kunnen verwijzen. Daarnaast is betere registratie, declaratie en nazorg belangrijk, zodat we zicht houden op de doelgroep en tijdig kunnen bijsturen. Ook krijgen we dan beter in beeld of de doelen die we met elkaar gesteld hebben ook behalen”

Samenwerking als motivatie

Wat Paul motiveert? “Door samenwerking tussen sociaal en zorgdomein kun je echt het verschil maken voor ouderen. Je ziet dat een val enorme impact kan hebben, terwijl veel leed te voorkomen is met goede preventie. Het is mooi om te zien dat er bestuurlijk draagvlak is, organisaties elkaar steeds beter weten te vinden en dat ze samen werken aan oplossingen.”

Blijven ontwikkelen

Blijven leren van elkaar en samen ontwikkelen ziet Paul als een belangrijke succesfactor. “We zijn nu echt in opbouw. Het is belangrijk om te blijven leren van elkaar en samen te blijven ontwikkelen. Goede communicatie, digitale communicatie- en verwijssystemen en afstemming met alle partners zijn daarbij essentieel.”

Onafhankelijke procesbegeleider

De onpartijdige rol van de GGD maakt het mogelijk om samenwerking te bevorderen en onduidelijkheden weg te nemen. “We zijn geen partij in de uitvoering, maar kunnen als procesbegeleider en kennispartner samenwerking bevorderen en onduidelijkheden wegnemen. Daarnaast hebben we een goede relatie met andere regio's waar natuurlijk dezelfde vraagstukken leven, hebben we goed zicht op de landelijke kennisinfrastructuur en kunnen we die kennis naar de regio brengen. Als GGD is monitoring en evaluatie een kernactiviteit en maken we binnen de ketenaanpak inzichtelijk hoe de ontwikkeling van de lokale ketenaanpakken verloopt en wat daarin goed en minder goed gaat.  Zo zorgen we voor continue voortgang en breed gedragen besluitvorming”.

Criminele netwerken worden steeds slimmer. Ze benaderen kinderen via de socials, dit gebeurt vaak al vanaf 12-jarige leeftijd. “Leerkrachten zien de signalen wel, maar weten vaak niet hoe ze moeten handelen, daar kunnen wij met ons initiatief bij helpen”, legt Stef uit. Jeremy had al enige ervaring in het verzorgen van trainingen aan docenten, daar zijn in deze samenwerking enkele accenten aan toegevoegd. Stef: “In de eerste stap worden de leerkrachten zelf getraind, vervolgens geven de leerkrachten les in hun eigen klas.” Zo leren de leerlingen onder meer wat de red flags zijn, wat de gevolgen kunnen zijn als ze worden betrapt en wat ze kunnen doen als ze worden benaderd. Ook is er ondersteunend materiaal voor scholen én ouders beschikbaar.

Wil je meer informatie of deelnemen aan een pilot met jouw school? Neem contact op via s.schreutelkamp@ggdnog.nl. 

Een integrale wijkaanpak die werkt

Vanuit onze GGD werken de 3 wijkregisseurs aan het programma ‘Een Rookvrij Leven voor Iedereen'. Dit programma is een initiatief van Pharos en GGD GHOR Nederland, waarbij wordt ingezet op een daling van het aantal rokende mensen in kwetsbare wijken in een integrale, lokale aanpak.

En die aanpak loont. Uit een effectmeting blijkt onder andere dat elke euro die we investeren in de wijkaanpak op korte termijn (minstens) 9 cent extra oplevert. Investeren in stoppen met roken met behulp van een wijkaanpak waarin de inwoner centraal staat loont – en opvallend genoeg zien we deze baten al vroeg na de opstartfase, wat veelbelovend is voor de nabije toekomst.

De kracht van samenwerking

Lieke vertelt: “Tijdens het symposium kwam de kracht van verbinding en samenwerking mooi naar voren. Het samen met inwoners, lokale professionals en gemeenten doen, daar gaat het om! In Terborg (Oude IJsselstreek) doen we dit ook. Daar pakken we activiteiten op met de moskee, jongerenwerk, sociaal werk, IrisZorg, de gemeente, de wooncorporatie en huisartsenzorg. Zo zetten veel verschillende professionals en organisaties zich in om het gesprek over roken te versterken in de wijk. Daarnaast creëren we Stoppen Met Roken (SMR)-aanbod en leiden we inwoners toe naar passende ondersteuning.”

Ook werd het videportret van de wijkaanpak in Harderwijk vertoond, die in première ging tijdens het symposium. Roos Aartsma: "We hebben een hele mooie samenwerking met de moskee en dat resulteert in mooie resultaten, in eerste instantie onder Turkse vrouwen, maar later ook onder de jongeren en de Turkse mannen."   

Pakje voor sTOPPERS

Joyce Dieleman en Heidi Willems (sociaal werker en SMR-coach) gaven in een deelsessie een presentatie over hoe ze in hun wijk in het waterkwartier in Zutphen in gesprek gaan met jongeren. Dit doen ze met behulp van een pakje voor sTOPPERS (in samenwerking met de gemeenten Deventer en Apeldoorn) en korte reels (bekijk een voorbeeld van één van de reels) die tot stand zijn gekomen samen met jongeren. Joyce ligt toe: "Na afloop van onze presentatie was er veel enthousiasme voor het pakje voor sTOPPERS, dat was erg leuk om te merken." 

In het nieuwe jaar bundelen we de gezamenlijke lessen uit onze 4 wijkaanpakken in een concreet handelingsperspectief. Daarnaast zorgen we dat de behaalde resultaten uit deze waardevolle projecten geborgd worden en actief worden doorgezet.

Deze werkwijze is opgemerkt door VeiligheidNL, die ons vroeg hierover te vertellen tijdens het landelijke webinar ‘Monitoring van de ketenaanpak valpreventie’ van VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en VeiligheidNL. Henriëtte Hoeven - Mulder, coördinator van de Learning community data stewards van GERDA, gaf 2 december een presentatie voor 135 belangstellenden uit heel Nederland. 

Wat is GERDA?

GERDA staat voor Geïntegreerde Regionale Data-infrastructuur Achterhoek. In GERDA kunnen patiëntgegevens van verschillende organisaties 1 op 1 aan elkaar worden gekoppeld, zonder dat de privacy in het geding komt. Henriëtte: “GERDA is een mooi voorbeeld van samenwerking en digitale innovatie. GERDA maakt domeinoverstijgend onderzoek mogelijk, en faciliteert de transitie in de gezondheidszorg.” Momenteel zijn 7 organisaties aangesloten bij GERDA, waaronder onze GGD. 

GERDA in de praktijk

Aanvullend op het webinar is een interview gepubliceerd, waarin GERDA beschreven staat als praktijkvoorbeeld van domeinoverstijgend datagebruik voor betere zorg. Henriëtte vertelt onder over de inzet van GERDA bij de ketenaanpak valpreventie: “We zijn momenteel bezig met voorspellende analyses. We willen de kenmerken van de risicogroepen in kaart brengen, zodat we heel gericht interventies kunnen aanbieden. Daarnaast focussen we ook op de risicofactoren.” Door het combineren van data uit verschillende bronnen ontstaan nieuwe inzichten: "Het ziekenhuis registreert niet of iemand gevallen is, maar alleen de uiteindelijke diagnose. Dankzij GERDA kunnen we de informatie uit het ziekenhuis koppelen aan gegevens van VVT-organisaties, waardoor een completer beeld ontstaat.”

Lees het gehele interview.
Kijk voor meer informatie op www.gerda.nl.  

Waar we vanuit praktijk, beleid en wetenschap aan werken:

Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)

De GLI richt zich op het bevorderen van een gezond gewicht. We zijn continu bezig om dit programma zo goed mogelijk te laten aansluiten op de praktijk en wensen van de doelgroep. Hiervoor wordt met diverse partijen (onder andere Ancora Health) aanvullend onderzoek uitgevoerd naar optimalisatie van onder meer de online SLIMMER variant.

Vitaal ouder worden

Vergrijzing is en blijft een van de belangrijkste opgaven waar we als maatschappij voor staan. Een belangrijk vraagstuk is hoe we ouderen in staat stellen zo lang mogelijk in goede gezondheid te leven. Programma’s gericht op het versterken van spierkracht en verbetering van mobiliteit dragen bij, maar ondervinden vaak nog veel barrières bij de implementatie. Met ons project ‘Blijvende Kracht’ willen we bijdragen aan betere inbedding in de keten van zorg, zodat meer mensen kunnen profiteren van de positieve gezondheidseffecten.

Gezondheidsachterstanden aanpakken

Gebrek aan financiële zekerheid, vaak in combinatie met een slechtere woonsituatie of arbeidsomstandigheden, leidt vaak tot gezondheidsachterstanden. In het project ‘Impact van sociaal beleid op de gezondheid’ worden sociale beleidsinterventies gericht op onder meer armoede, schulden en inkomensonzekerheid geëvalueerd op leefstijl- en gezondheidsuitkomsten. Deze kennis benutten we ook voor onderzoek rond andere leefstijlprogramma’s.

Investeren in een gezonde jeugd

De mentale gezondheid van jongeren blijft een aandachtspunt, net zoals het bevorderen van een gezonde leefstijl met aandacht voor de leefomgeving. Projecten zoals Schooltuinen, Jongeren op Gezond Gewicht, Veerkracht en SWITCH - dat gericht is op het bevorderen van gezond en duurzaam voedingsgedrag - dragen hier aan bij.

Maatschappelijk relevant onderwijs

AGORA biedt studenten van diverse studierichtingen stage- en afstudeermogelijkheden binnen projecten die zich richten op preventie en gezondheidsbevordering.

Meer info

Meer weten over AGORA? Bezoek onze vernieuwde website www.regionalekenniswerkplaats.nl.